کشف ماده‌ای در آبزیان دریایی که علائم پیری مغز را معکوس می‌کند

پیری مغز و کاهش توانایی‌های شناختی از چالش‌های بزرگ سلامت در جهان امروز محسوب می‌شوند. دانشمندان دانشگاه استانفورد با همکاری پژوهشگران بین‌المللی در مطالعه‌ای جدید دریافتند که نوعی ترکیب موجود در خیارهای دریایی و فواره‌های دریایی (Sea Squirts) به نام «پلاسمالوژن» (Plasmalogens) قابلیت شگفت‌انگیزی در بازسازی اتصالات عصبی، بهبود حافظه و حتی معکوس کردن برخی نشانه‌های فیزیکی پیری دارد.

پلاسمالوژن چیست و چگونه به نجات مغز می‌آید؟

پلاسمالوژن‌ها نوعی فسفولیپید حیاتی هستند که در غشای سلول‌های بدن، به‌ویژه مغز و قلب، به وفور یافت می‌شوند. با افزایش سن، میزان این ماده در بدن به شدت کاهش می‌یابد؛ کاهشی که دانشمندان آن را با بروز بیماری‌هایی نظیر آلزایمر و زوال عقل مرتبط می‌دانند.

پژوهشگران با افزودن مکمل‌های حاوی پلاسمالوژن به رژیم غذایی موش‌های مسن، تغییرات شگفت‌انگیزی را در رفتار و زیست‌شناسی آن‌ها مشاهده کردند:

• بازسازی سیناپس‌ها: این ماده تعداد و کیفیت اتصالات میان سلول‌های مغزی (سیناپس‌ها) را افزایش می‌دهد.

• کاهش التهاب مغزی: پلاسمالوژن‌ها با مهار التهاب‌های مزمن، محیط بهینه‌ای را برای عملکرد سلول‌های عصبی فراهم می‌سازند.

• تحریک بازسازی عصبی (Neuroregeneration): این ترکیب مولکول‌های موثر در رشد و توسعه نرون‌ها را فعال می‌سازد.

جهش در آزمون‌های حافظه و نشانه‌های ظاهری جوانی

نتایج آزمایش‌ها نشان داد موش‌های مسنی که پلاسمالوژن دریافت کردند، پس از ۵ روز آموزش، در تست‌های یادگیری و یادآوری مسیرها رفتاری مشابه موش‌های جوان از خود نشان دادند. آن‌ها موفق شدند بسیار سریع‌تر از موش‌های درمان‌نشده به اهداف یادگیری دست یابند.

علاوه بر بهبود عملکرد شناختی، دانشمندان نشانه‌های ظاهری شگفت‌انگیزی را نیز ثبت کردند؛ موش‌های دریافت‌کننده این مکمل رشد دوباره موهای ضخیم‌تر و تیره‌تر را تجربه کردند که نشان‌دهنده اثرات سراسری این ماده بر روند پیری است.

سخن پایانی: افق‌های تازه در درمان زوال عقل

پژوهشگران تأکید می‌کنند که اگرچه این نتایج در فاز آزمایشگاهی و روی مدل‌های حیوانی به دست آمده‌اند، اما مکمل‌های پلاسمالوژن می‌توانند استراتژی جدیدی برای توقف زوال عقل و بازسازی سیستم عصبی انسان در آینده نزدیک باشند.

شناسنامه و منبع مقاله علمی

• عنوان اصلی مقاله: Stanford scientists discover a seafood that can reverse signs of aging

• مؤسسه پژوهشی: دانشگاه استانفورد با همکاری دانشگاه شیآن جیاوتونگ-لیورپول (XJTLU)

• مرجع و مجله: پایگاه علمی ScienceDaily

• تاریخ انتشار: ۴ سپتامبر ۲۰۲۶

• لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.sciencedaily.com/releases/2026/09/260902234518.htm