محتوای مربوط به «سبک دلبستگی اجتنابی» در اینستاگرام به یکی از موضوعات پربازدید حوزه روانشناسی روابط تبدیل شده است. ویدئوهایی که رفتار افراد در روابط عاطفی را با این مفهوم توضیح میدهند، میلیونها بازدید گرفتهاند و توجه کاربران را به دلایل فاصلهگرفتن عاطفی در روابط جلب کردهاند.
به گزارش روان۲۴، بررسی ریلزهای انگلیسیزبان نشان میدهد که موضوع دلبستگی اجتنابی در میان تولیدکنندگان محتوای روانشناسی و روابط عاطفی بازتاب زیادی داشته است. برای نمونه، یک ویدئوی منتشرشده از حساب کاربری «evolvedbychris» با عنوان «فرد دارای دلبستگی اجتنابی چه میگوید و منظور واقعی او چیست؟» بیش از ۱٫۶ میلیون بازدید داشته است. این ویدئو جملههایی مانند «به فضا نیاز دارم» را در کنار تفسیرهای احتمالی روانشناختی آن قرار میدهد.
دلبستگی اجتنابی چه معنایی دارد؟
سبک دلبستگی اجتنابی به الگویی از ارتباط عاطفی اشاره دارد که در آن فرد برای حفظ استقلال خود، تمایل کمتری به نزدیکی و وابستگی عاطفی نشان میدهد. چنین فردی ممکن است هنگام شکلگیری صمیمیت بیشتر، احساس ناراحتی کند یا برای مدیریت فشار روانی از رابطه فاصله بگیرد. پژوهشهای روانشناسی روابط نشان میدهند که افراد دارای سطح بالاتری از دلبستگی اجتنابی معمولاً در اعتماد به دیگران و پذیرش نزدیکی عاطفی با دشواری بیشتری روبهرو میشوند. آنها ممکن است در موقعیتهای تنشزا، احساسات خود را سرکوب کنند یا بهجای گفتوگو درباره مشکلات، فاصلهگرفتن را انتخاب کنند.
البته این الگو به معنای ناتوانی در دوستداشتن یا نداشتن علاقه به رابطه نیست. افراد با گرایش اجتنابی نیز ممکن است خواهان ارتباط عاطفی باشند، اما در بیان نیازهای خود و پذیرش وابستگی با چالش مواجه شوند.
چرا این موضوع در اینستاگرام پربازدید شده است؟
یکی از دلایل استقبال کاربران از این محتواها، ارتباط مستقیم آنها با تجربههای روزمره روابط عاطفی است. بسیاری از کاربران هنگام تماشای این ویدئوها، رفتارهای آشنایی مانند پاسخندادن به پیامها، فاصلهگرفتن پس از صمیمیت یا دشواری در بیان احساسات را در زندگی خود یا اطرافیانشان تشخیص میدهند. ساختار کوتاه ریلزها نیز به گسترش این موضوع کمک میکند. تولیدکنندگان محتوا معمولاً یک رفتار قابلتشخیص را در چند ثانیه نمایش میدهند و سپس برای آن توضیح روانشناختی ارائه میکنند. این شیوه، مفاهیم تخصصی را برای مخاطبان عمومی قابلفهمتر میکند و امکان اشتراکگذاری آنها را افزایش میدهد.
بااینحال، محبوبیت این ویدئوها به معنای دقت علمی تمام توضیحات آنها نیست. برخی محتواها هر نوع فاصلهگرفتن عاطفی را نشانه دلبستگی اجتنابی معرفی میکنند؛ درحالیکه خستگی، تعارضهای حلنشده، تجربههای قبلی و شرایط روانی فرد نیز میتوانند بر رفتار او در رابطه اثر بگذارند.
روانشناسی در شبکههای اجتماعی؛ آگاهی یا برچسبزنی؟
گسترش محتوای روانشناسی در اینستاگرام فرصتی برای افزایش آگاهی عمومی درباره روابط انسانی فراهم کرده است. کاربران میتوانند با مفاهیمی مانند دلبستگی، تنظیم هیجان و صمیمیت عاطفی آشنا شوند و درباره الگوهای رفتاری خود بیشتر فکر کنند. اما استفاده نادرست از این مفاهیم میتواند نتیجه معکوس داشته باشد. تشخیص سبک دلبستگی یک فرد تنها با مشاهده چند رفتار یا تماشای یک ویدئوی کوتاه امکانپذیر نیست. همچنین نباید از این اصطلاحات برای متهمکردن شریک عاطفی یا توجیه رفتارهای آسیبزا استفاده کرد.
متخصصان روانشناسی میتوانند از محبوبیت چنین موضوعاتی برای آموزش عمومی بهره ببرند؛ بهشرط آنکه میان یافتههای پژوهشی، تجربههای شخصی و برداشتهای سادهشده فضای مجازی تفاوت قائل شوند. در نهایت، ترند شدن موضوع دلبستگی اجتنابی نشان میدهد کاربران شبکههای اجتماعی به دنبال شناخت بهتر رفتارهای عاطفی خود و دیگران هستند. مسئولیت تولیدکنندگان محتوای روانشناسی نیز این است که این کنجکاوی را به آگاهی معتبر تبدیل کنند، نه اینکه با چند نشانه ساده برای افراد برچسب روانشناختی بسازند.
