ستایش ایدی زاده
روان‌درمان، به گزارش PubMed، گسترش ابزارهای هوش مصنوعی مانند ChatGPT شیوه مطالعه و انجام فعالیت‌های دانشگاهی را تغییر داده است. پژوهش جدیدی نشان می‌دهد که سواد هوش مصنوعی، اعتماد به این فناوری و خودکارآمدی تحصیلی می‌توانند بر تداوم استفاده دانشجویان از ChatGPT اثر بگذارند؛ در حالی که اضطراب مرتبط با هوش مصنوعی ممکن است این روند را تغییر دهد.
پژوهشگران این مطالعه، ۴۵۰ دانشجوی دانشگاهی در چین را بررسی کردند که پیش‌تر از ChatGPT استفاده کرده بودند. هدف پژوهش، بررسی عوامل روانشناختی و آموزشی مؤثر بر ادامه استفاده دانشجویان از این فناوری بود.
سواد هوش مصنوعی چه نقشی دارد؟
یکی از یافته‌های مهم پژوهش، ارتباط میان سواد هوش مصنوعی و قصد ادامه استفاده از ChatGPT بود.
سواد هوش مصنوعی فقط به توانایی کار با یک ابزار محدود نمی‌شود. دانشجو باید بداند این فناوری چگونه پاسخ تولید می‌کند، چه محدودیت‌هایی دارد و در چه شرایطی ممکن است اطلاعات نادرست ارائه دهد.
دانشجویی که شناخت بیشتری از قابلیت‌ها و محدودیت‌های هوش مصنوعی دارد، احتمالاً می‌تواند استفاده هدفمندتری از آن داشته باشد. در مقابل، استفاده بدون شناخت کافی ممکن است دانشجو را به پذیرش پاسخ‌های تولیدشده بدون بررسی دقیق سوق دهد.
اعتماد به هوش مصنوعی؛ شمشیر دولبه
پژوهشگران دریافتند که اعتماد به هوش مصنوعی یکی از عوامل مهم در توضیح رابطه میان سواد AI و ادامه استفاده از ChatGPT است.
اعتماد مناسب می‌تواند به دانشجو کمک کند از فناوری برای فعالیت‌هایی مانند ایده‌پردازی، توضیح مفاهیم دشوار یا سازمان‌دهی اطلاعات استفاده کند.
با این حال، اعتماد بیش از اندازه می‌تواند مشکل‌ساز شود. ChatGPT و سایر مدل‌های زبانی ممکن است پاسخ‌هایی تولید کنند که از نظر ظاهری دقیق و قانع‌کننده هستند، اما محتوای نادرست دارند.
به همین دلیل، دانشجویان باید میان اعتماد به فناوری و پذیرش بدون بررسی پاسخ‌های آن تفاوت بگذارند.
خودکارآمدی تحصیلی چه ارتباطی با ChatGPT دارد؟
یکی دیگر از عوامل مورد بررسی، خودکارآمدی تحصیلی بود؛ یعنی باور دانشجو به توانایی خود برای انجام موفقیت‌آمیز فعالیت‌های تحصیلی.
دانشجویانی که احساس می‌کنند توانایی بیشتری برای مدیریت فعالیت‌های دانشگاهی دارند، ممکن است از ChatGPT به شکل هدفمندتری استفاده کنند.
برای مثال، چنین دانشجویی می‌تواند از هوش مصنوعی برای دریافت توضیح اولیه درباره یک مفهوم استفاده کند و سپس خودش منابع علمی را بررسی کند و پاسخ نهایی را بسازد.
این نوع استفاده با استفاده منفعلانه تفاوت دارد. در استفاده منفعلانه، دانشجو ممکن است پاسخ آماده را بدون تحلیل و یادگیری واقعی بپذیرد.
اضطراب هوش مصنوعی چه تأثیری دارد؟
پژوهش همچنین نقش اضطراب مرتبط با هوش مصنوعی را بررسی کرد.
برخی دانشجویان ممکن است درباره سرعت پیشرفت فناوری، آینده تحصیل یا تأثیر هوش مصنوعی بر آینده شغلی خود نگرانی داشته باشند. چنین نگرانی‌هایی می‌تواند نحوه تعامل آنها با ابزارهای هوش مصنوعی را تحت تأثیر قرار دهد.
اضطراب زیاد ممکن است باعث شود دانشجو از فناوری فاصله بگیرد یا هنگام استفاده از آن احساس ناامنی کند. در مقابل، شناخت بهتر فناوری می‌تواند به دانشجو کمک کند با اطمینان و آگاهی بیشتری از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده کند.
آیا ChatGPT یادگیری دانشجویان را ضعیف می‌کند؟
این پژوهش به‌تنهایی نمی‌گوید که ChatGPT حتماً یادگیری دانشجویان را ضعیف می‌کند.
یافته‌ها بیشتر نشان می‌دهند که نحوه استفاده دانشجو از هوش مصنوعی اهمیت زیادی دارد. ChatGPT می‌تواند برای توضیح مفاهیم، ایده‌پردازی و کمک به فرایند مطالعه کاربرد داشته باشد؛ اما استفاده افراطی یا بدون ارزیابی می‌تواند دانشجو را از فرایند تفکر مستقل دور کند.
به همین دلیل، دانشگاه‌ها به جای نادیده گرفتن هوش مصنوعی، باید مهارت استفاده مسئولانه از آن را به دانشجویان آموزش دهند.
دانشگاه‌ها باید چه چیزی به دانشجویان آموزش دهند؟
گسترش هوش مصنوعی یک نیاز جدید را در آموزش عالی ایجاد کرده است: آموزش سواد هوش مصنوعی.
دانشجو باید بتواند پاسخ‌های تولیدشده توسط AI را ارزیابی کند، منابع را بررسی کند و خطاهای احتمالی را تشخیص دهد.
همچنین دانشگاه‌ها باید درباره تمامیت علمی، سرقت ادبی، ارجاع‌دهی و استفاده اخلاقی از هوش مصنوعی آموزش‌های روشن ارائه کنند.
برای دانشجویان رشته‌های روانشناسی، این مسئله اهمیت بیشتری دارد. آنها در آینده با مراجعانی روبه‌رو خواهند شد که ممکن است از ابزارهای هوش مصنوعی برای دریافت اطلاعات روانشناختی استفاده کنند.
بنابراین، دانشجوی روانشناسی باید علاوه بر مهارت‌های علمی و بالینی، شناخت مناسبی از محدودیت‌ها و کاربردهای فناوریهای هوش مصنوعی داشته باشد.
هوش مصنوعی؛ ابزار یادگیری یا جایگزین فکر کردن؟
پاسخ به این پرسش تا حد زیادی به شیوه استفاده از فناوری بستگی دارد.
اگر دانشجو از ChatGPT برای پرسیدن سؤال، دریافت توضیح اولیه، مقایسه دیدگاه‌ها و پیدا کردن مسیر مطالعه استفاده کند، این ابزار می‌تواند بخشی از فرایند یادگیری باشد.
اما اگر دانشجو تمام فرایند مطالعه، تحلیل و نوشتن را به هوش مصنوعی بسپارد، ممکن است فرصت تمرین مهارت‌های شناختی و تفکر انتقادی را از دست بدهد.
پژوهشگران بر همین اساس بر اهمیت سواد هوش مصنوعی، اعتماد مناسب و خودکارآمدی تحصیلی تأکید می‌کنند.
آینده آموزش دانشگاهی با هوش مصنوعی
ورود ChatGPT به دانشگاه را نمی‌توان صرفاً یک تغییر فناورانه دانست. این فناوری می‌تواند شیوه یادگیری، انجام تکالیف و تعامل دانشجویان با اطلاعات را تغییر دهد.
با این حال، هدف آموزش عالی همچنان باید پرورش دانشجویانی باشد که بتوانند مستقل فکر کنند، شواهد را ارزیابی کنند و تصمیم‌های علمی بگیرند.
هوش مصنوعی می‌تواند در این مسیر یک ابزار قدرتمند باشد؛ اما یادگیری واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که دانشجو همچنان در فرایند پرسش، تحلیل و ارزیابی نقش فعال داشته باشد.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
عنوان اصلی مقاله:
The influence mechanism of AI literacy on college students’ continuance intention to use ChatGPT: the mediating role of AI trust and academic self-efficacy, and the moderating role of AI anxiety
نویسندگان:
اطلاعات کامل نویسندگان در صفحه مقاله علمی درج شده است.
مرجع و مجله:
PubMed / مقاله پژوهشی درباره استفاده دانشجویان از ChatGPT
شماره ثبت مقاله:
PMID: 42807248
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی:
صفحه مقاله در PubMed
