پیوند عاطفی قوی با مادر می‌تواند تاب‌آوری پس از تروماهای دوران کودکی را پیش‌بینی کند

روان‌درمان، به گزارش PsyPost، پژوهشی جدید نشان می‌دهد پیوند عاطفی گرم و نزدیک با مادر در دوران نوجوانی می‌تواند با تاب‌آوری بیشتر پس از تجربه آزارهای دوران کودکی ارتباط داشته باشد. یافته‌ها همچنین نشان می‌دهد زمان کمتر صرف‌شده برای رفتارهای کم‌تحرک، مانند تماشای تلویزیون و بازی‌های ویدیویی، با سازگاری بهتر در بزرگسالی همراه است.

تجربه آزار عاطفی، جسمی یا جنسی در دوران کودکی می‌تواند پیامدهای طولانی‌مدتی برای سلامت جسمی، روانی و اجتماعی داشته باشد. با این حال، همه افرادی که چنین تجربه‌هایی دارند، در بزرگسالی با مشکلات یکسانی مواجه نمی‌شوند. برخی افراد با وجود تجربه تروما می‌توانند عملکرد و سازگاری مناسبی را حفظ کنند. این توانایی در روان‌شناسی با مفهوم تاب‌آوری شناخته می‌شود.

رابطه عاطفی با مادر و تاب‌آوری پس از تروما

این پژوهش توسط یوکسیاو ژائو، جینگ‌یی لیو، ون‌هونگ چنگ و شیائونیگ سان انجام شد. پژوهشگران برای این مطالعه از داده‌های «مطالعه طولی ملی سلامت نوجوانان تا بزرگسالی» استفاده کردند.

داده‌های مورد استفاده شامل اطلاعات ۵۱۱۲ نفر بود که در دوره نوجوانی بین ۱۱ تا ۲۱ سال داشتند و در بزرگسالی نیز بین ۲۴ تا ۳۳ سالگی مورد ارزیابی قرار گرفتند.

پژوهشگران سابقه آزار عاطفی، جسمی و جنسی در دوران کودکی را بررسی کردند. آنها سپس پیامدهای جسمی، روانی و اجتماعی افراد را در بزرگسالی مورد ارزیابی قرار دادند.

سلامت جسمی و روانی چگونه ارزیابی شد؟

برای بررسی وضعیت جسمی، فشار خون، ضربان قلب، دور کمر و شاخص توده بدنی شرکت‌کنندگان اندازه‌گیری شد. نمونه‌های خون نیز برای بررسی کلسترول، قند خون و برخی شاخص‌های عملکرد سیستم ایمنی مورد استفاده قرار گرفت.

این اطلاعات برای محاسبه میزان خطر قلبی‌متابولیک افراد به کار رفت. سلامت روان نیز با استفاده از یک پرسشنامه استاندارد درباره علائم افسردگی بررسی شد.

پژوهشگران علاوه بر سلامت جسمی و روانی، عملکرد اجتماعی و اقتصادی افراد را نیز در نظر گرفتند. سطح تحصیلات و درآمد شخصی از جمله شاخص‌هایی بودند که در این بخش بررسی شدند.

پنج الگوی متفاوت پس از تجربه آزار دوران کودکی

تحلیل داده‌ها پنج الگوی متفاوت از تجربه آزار دوران کودکی و پیامدهای بزرگسالی را نشان داد.

بیشتر شرکت‌کنندگان در گروهی قرار گرفتند که خطر پایین و سازگاری مطلوب داشت. گروه دیگری با وجود سطح پایین آزار، علائم افسردگی بیشتر و درآمد پایین‌تری در بزرگسالی نشان داد.

گروه سوم، که تعداد کمتری داشت، سطح متوسطی از آزار را تجربه کرده بود. این گروه در شاخص‌های جسمی، روانی و اجتماعی، نامطلوب‌ترین پیامدها را نشان داد.

دو گروه دیگر سابقه بالایی از آزار دوران کودکی داشتند. یکی از این گروه‌ها با مشکلات قابل توجه روانی و اجتماعی در بزرگسالی مواجه بود. گروه دیگر، با وجود تجربه سطح بالای آزار، الگوی تاب‌آوری و سازگاری مطلوب را نشان داد. این گروه حدود ۱۳ درصد از کل نمونه را تشکیل می‌داد.

چه عواملی با تاب‌آوری بیشتر ارتباط داشتند؟

پژوهشگران سپس بررسی کردند که چه عواملی در دوران نوجوانی می‌توانند با پیامدهای بهتر در بزرگسالی ارتباط داشته باشند.

یکی از مهم‌ترین عوامل، نزدیکی عاطفی و گرمی رابطه با مادر بود. نوجوانانی که رابطه عاطفی نزدیک‌تری با مادر خود داشتند، احتمال بیشتری داشت که در بزرگسالی، با وجود تجربه آزار دوران کودکی، الگوی تاب‌آورانه نشان دهند.

نکته قابل توجه این بود که صرفاً مدت زمانی که نوجوان و مادر با یکدیگر سپری می‌کردند، اثر محافظتی مشابهی نشان نداد. تعداد دفعات ارتباط و گفت‌وگو نیز به اندازه کیفیت رابطه عاطفی اهمیت نداشت.

این یافته می‌تواند نشان دهد کیفیت پیوند عاطفی والد و فرزند، بیش از میزان تعامل به‌تنهایی، با سازگاری بلندمدت ارتباط دارد.

کم‌تحرکی بیشتر با پیامدهای نامطلوب همراه بود

رابطه خانوادگی تنها عامل مرتبط با تاب‌آوری نبود. سبک زندگی نوجوانان نیز در نتایج نقش داشت.

نوجوانانی که زمان بیشتری را به رفتارهای کم‌تحرک، مانند تماشای تلویزیون، تماشای ویدئو یا بازی‌های رایانه‌ای اختصاص می‌دادند، احتمال بیشتری داشت که در بزرگسالی پیامدهای نامطلوب را تجربه کنند.

در مقابل، فعالیت بدنی که بر اساس دفعات انجام ورزش اندازه‌گیری شد، اثر محافظتی مشخصی نشان نداد.

این یافته می‌تواند نشان دهد رفتارهای کم‌تحرک خودشان یک عامل خطر هستند. بنابراین، موضوع فقط کمبود ورزش نیست و میزان زمانی که فرد بدون تحرک سپری می‌کند نیز ممکن است اهمیت داشته باشد.

وضعیت اقتصادی نیز با پیامدهای بزرگسالی ارتباط داشت

نتایج نشان داد وضعیت اقتصادی خانواده در دوران نوجوانی نیز با مسیرهای مختلف سازگاری ارتباط دارد.

نوجوانان متعلق به خانواده‌های کم‌درآمد، در مقایسه با گروه تاب‌آور، احتمال بیشتری داشتند در گروه‌هایی قرار بگیرند که مشکلات روانی و اجتماعی بیشتری در بزرگسالی داشتند.

جنسیت نیز با برخی الگوهای پیامد ارتباط داشت. زنان و نوجوانان خانواده‌های کم‌درآمد در برخی گروه‌های دارای پیامدهای نامطلوب روانی و اجتماعی حضور بیشتری داشتند.

این یافته‌ها نشان می‌دهد تاب‌آوری پس از تروما به یک عامل واحد وابسته نیست. شرایط اقتصادی، روابط خانوادگی و سبک زندگی می‌توانند در کنار یکدیگر با مسیر سازگاری فرد ارتباط داشته باشند.

چرا رابطه عاطفی با مادر اهمیت دارد؟

رابطه گرم و حمایتگر با یک مراقب می‌تواند برای نوجوان احساس امنیت و حمایت ایجاد کند. چنین رابطه‌ای ممکن است به فرد کمک کند هنگام مواجهه با فشارهای زندگی، منابع روانی بیشتری برای سازگاری داشته باشد.

با این حال، یافته‌های این مطالعه به معنای اثبات رابطه علت و معلولی نیست. پژوهشگران نشان داده‌اند که نزدیکی عاطفی با مادر با تاب‌آوری ارتباط دارد، اما نمی‌توان نتیجه گرفت که این رابطه به‌تنهایی باعث ایجاد تاب‌آوری می‌شود.

همچنین ممکن است رابطه نزدیک با مادر نشان‌دهنده وجود دوره‌ای امن در زندگی نوجوان باشد. بنابراین، برای شناخت دقیق سازوکارهای اثرگذاری روابط خانوادگی، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.

محدودیت‌های پژوهش درباره تاب‌آوری پس از تروما

یکی از محدودیت‌های مهم مطالعه، استفاده از گزارش‌های گذشته‌نگر درباره تجربه آزار دوران کودکی است. بزرگسالان ممکن است برخی رویدادهای گذشته را به‌درستی به یاد نیاورند یا آنها را با گذشت زمان متفاوت تفسیر کنند.

محدودیت دیگر این است که پژوهشگران زمان دقیق وقوع آزار را مشخص نکردند. بنابراین، مشخص نیست رابطه عاطفی نزدیک با مادر پیش از آزار وجود داشته یا پس از آن شکل گرفته است.

این موضوع اهمیت زیادی دارد. یک رابطه حمایتگر ممکن است به فرد کمک کرده باشد با پیامدهای تروما کنار بیاید. از سوی دیگر، ممکن است این رابطه مربوط به دوره‌ای امن از زندگی باشد که پیش از شروع آزار وجود داشته است.

پژوهش‌های آینده با پیگیری دقیق‌تر زمان وقوع رویدادهای آسیب‌زا می‌توانند نقش عوامل محافظتی را بهتر مشخص کنند.

اهمیت یافته‌ها برای سلامت روان نوجوانان

یافته‌های این مطالعه بر اهمیت روابط خانوادگی در مسیر رشد و سازگاری نوجوانان تأکید می‌کند. حمایت عاطفی و ایجاد رابطه‌ای گرم میان والد و فرزند می‌تواند یکی از زمینه‌های مهم برای رشد سالم باشد.

از سوی دیگر، توجه به میزان رفتارهای کم‌تحرک در نوجوانی نیز می‌تواند بخشی از برنامه‌های ارتقای سلامت باشد.

در مجموع، این پژوهش نشان می‌دهد تجربه تروما در کودکی الزاماً یک مسیر ثابت برای آینده فرد ایجاد نمی‌کند. برخی افراد می‌توانند با وجود تجربه‌های شدید آسیب‌زا، در بزرگسالی عملکرد روانی و اجتماعی مناسبی داشته باشند.

رابطه عاطفی نزدیک با مادر و میزان کمتر رفتارهای کم‌تحرک در نوجوانی، در این مطالعه با الگوی تاب‌آورانه در بزرگسالی ارتباط داشتند.

شناسنامه و منبع مقاله علمی

عنوان اصلی مقاله: Profiles of Childhood Abuse and Biopsychosocial Outcomes in Adulthood: A Nationally Representative Sample Analysis

نویسندگان: Yuxiao Zhao، Jingyi Liu، Wenhong Cheng، Xiaoning Sun

مرجع و مجله: Stress and Health

سال انتشار: ۲۰۲۶

جلد و شماره: Volume ۴۲, Issue ۳

شناسه مقاله: e70183

DOI: 10.1002/smi.70183

لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/smi.70183