کشف عوامل خطر آسیب‌شناسی روانی در نوجوانان با استفاده از علم ژنتیک

پژوهشگران علوم رفتاری و روان‌پزشکی همواره به دنبال درک نحوه شکل‌گیری اختلالات روانی در سنین نوجوانی هستند. مطالعه جدید محققان دانشگاه واشنگتن در سن‌لوئیس، با به‌کارگیری ژنتیک، عوامل محیطی و رفتاری موثر بر بروز مشکلات سلامت روان در کودکان و نوجوانان را شناسایی کرده است. این یافته‌ها مسیرهای تازه‌ای برای پیشگیری و مداخله زودهنگام در روان‌شناسی کودک و نوجوان باز می‌کنند.

ژنتیک چگونه خطرات اختلالات روانی را در نوجوانان آشکار می‌کند؟

دانشمندان در این بررسی از روشی پیشرفته به نام «مطالعه همبستگی وسیع ژنوم» (PheWAS) استفاده کردند. آن‌ها با ارزیابی امتیازات پلی‌ژنیک (Polygenic Scores)، چهار دسته اصلی از ریسک‌های ژنتیکی را متمایز ساختند: تکامل عصبی، اختلالات درونی‌سازی (مانند افسردگی و اضطراب)، رفتارهای وسواسی، و روان‌پریشی.

این تکنیک نوآورانه به پژوهشگران اجازه داد ارتباط میان استعداد ژنتیکی افراد و رفتارهای روزمره آن‌ها را به‌دقت تحلیل کنند.

مهم‌ترین عوامل رفتاری و محیطی مرتبط با ریسک ژنتیکی

پژوهشگران با بررسی صدها ویژگی رفتاری، عوامل تغییرپذیری را شناسایی کردند که با استعداد ژنتیکی بیماری‌های روانی همبستگی دارند:

• میزان زمان استفاده از صفحه‌نمایش (Screen Time): ریسک ژنتیکی رشد عصبی (نظیر ADHD و اوتیسم) با افزایش زمان استفاده از تلویزیون، گوشی و رایانه ارتباط مستقیم نشان می‌دهد.

• اختلالات خواب: مشکلات خواب و بی‌خوابی از دیگر مواردی هستند که در نوجوانان دارای ریسک ژنتیکی به میزان بالاتری دیده می‌شوند.

• مصرف نوشیدنی‌های انرژی‌زا: محققان همبستگی جالبی میان ریسک ژنتیکی اختلالات روان‌پریشی و میزان مصرف نوشیدنی‌های انرژی‌زا و کافئین‌دار پیدا کردند.

• رویدادهای پرسترس زندگی: تجربه رفتارهای تکانشی و مواجهه با فشار روانی با زمینه‌های ژنتیکی مرتبط هستند.

اهمیت پیشگیری و مداخله زودهنگام در سلامت روان نوجوانان

دانشمندان تأکید می‌کنند این پژوهش رابطه علت و معلولی قطعی را نشان نمی‌دهد، بلکه همبستگی میان ژنتیک و سبک زندگی را مشخص می‌سازد. برای مثال، ممکن است عوامل ژنتیکی یکسان، فرد را هم‌زمان در معرض مصرف کافئین بالا و بروز علائم روان‌پریشی قرار دهند.

شناسایی این رفتارهای قابلیپت تغییر (مانند اصلاح ساعات خواب، مدیریت زمان استفاده از رسانه‌ها و کنترل مصرف کافئین) به متخصصان سلامت روان کمک می‌کند راهکارهای پیشگیرانه مؤثری را پیش از بروز اختلالات شدید روان‌پزشکی طراحی کنند.

شناسنامه و منبع مقاله علمی

• عنوان اصلی مقاله: Identifying phenotypic correlates of polygenic risk for psychopathology in youth

• نویسندگان: پژوهشگران دانشگاه واشنگتن در سن‌لوئیس (Washington University in St. Louis)

• مرجع و مجله: Nature Mental Health / بازنشر در ScienceDaily

• شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): 10.1038/s44220-024-00331-w

• لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.sciencedaily.com/releases/2024/10/241017132111.htm