با وجود قطبیشدن شدید فضای سیاسی در جامعه، تحقیقات روانشناسی نشان میدهد که اکثر مطلق مردم همچنان هرگونه خشونت سیاسی را رد میکنند. نتایج پیمایشهای علمی حاکی از آن است که پذیرش رفتارهای خشونتآمیز سیاسی در میان مردم عادی بسیار ناچیز و بین ۲.۹٪ تا ۶.۹٪ است. با این حال، چرا برخی افراد از مرزهای رفتاری عبور کرده و دست به اقدامات violent میزنند؟
روانشناسان تأکید میکنند افردی که دست به خشونتهای سیاسی میزنند، تحت تأثیر ترکیب پیچیدهای از عوامل شخصیتی و موقعیتی قرار دارند. برای درک این رفتارها، ابتدا باید آن را در بستری تاریخی و روانشناختی بررسی کرد.
ریشههای روانشناختی خشونت سیاسی
انگیزه افرادی که به صورت فردی یا در قالب گروههای خودجوش دست به خشونت میزنند، شامل موارد زیر است:
-
طبع قربانیپنداری (Trait Victimhood): تمایل شدید به این احساس که فرد یا گروه او همواره مورد ظلم قرار گرفته است.
-
خشم ناشی از احساس بیعدالتی: احساس ناکارآمدی فردی و بیاعتمادی عمیق به نهادهای دموکراتیک.
-
فقدان تعلق اجتماعی: احساس تنهایی، تهدید و نداشتن جایگاه در جامعه.
تحقیقات نشان میدهند افراطگرایی زمانی رشد میکند که افراد احساس کنند تحت تهدید و تنها هستند. علاوه بر این، در رفتارهای جمعی و مابین اراذل یا خشونتهای گروهی، هنجارهای جدیدی در جمعیت شکل میگیرد که میتواند هنجارهای اخلاقی و اجتماعی دیرینه فرد را کنار بزند.
مسیرهای پیشگیری و مداخلات روانشناسی
پژوهشگران روانشناسی استراتژیهای متعددی را در سطوح فردی، آموزشگاهی و جامعه برای پیشگیری از افراطگرایی توسعه دادهاند:
-
هدفگیری ویژگیهای شخصیتی و احساس معنا: برنامههای رادیکالزدایی با تمرکز بر روی هنجارهای «طبع قربانیپنداری» و ایجاد حس معنا در زندگی افراد طراحی میشوند. برخی مطالعات نشان دادهاند که ترغیب افراد به تفکر در مورد میراث ارزشمند شخصی یا هدایت هیجانخواهی آنها به سمت گروههای غیرخشونتآمیز، تمایل به رفتارهای extreme را به شدت کاهش میدهد.
-
ابزارهای ارزیابی تهدید (Threat Assessment): توسعه ابزارهایی با دقت بالا برای شناسایی نشانههای رفتاری قبل از حمله، مانند تلاش برای آموزش نظامی، خرید سلاح یا ابراز علنی ایدئولوژیهای violent.
-
تمرکز بر «افشاگری رفتاری» (Behavioral Leakage): تحقیقات نشان میدهد حدود دو-سوم از تروریستهای تکرو (Lone Wolf) نیت و قصد خود را قبل از اقدام به دوستان، خانواده یا همکاران افشا میکنند. روانشناسان توصیه میکنند به جای پروفایلسازیهای غیرمؤثر، روی آگاهیبخشی اطرافیان برای گزارش این رفتارهای هشداردهنده تمرکز شود.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
عنوان اصلی مقاله: How to calm political violence, according to psychologists
نویسندگان: E. Andoh
مرجع و مجله: Monitor on Psychology (American Psychological Association – APA), Vol. ۵۷, No. ۱
شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): https://www.apa.org/monitor/2026/01-02/political-violence-research
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.apa.org/monitor/2026/01-02/political-violence-research
