وقتی قانون به سلامت روان گره میخورد؛ پیامدهای روانی خشونت خانگی
خشونت خانگی فقط به آسیبهای جسمی محدود نمیشود؛ تهدید، تحقیر، کنترل اقتصادی، محدودکردن ارتباطات اجتماعی و آزار عاطفی نیز میتوانند امنیت روانی اعضای خانواده را از بین ببرند. بسیاری از افرادی که چنین شرایطی را تجربه میکنند، حتی پس از پایان خشونت نیز با اضطراب، ترس و احساس ناامنی دستوپنجه نرم میکنند.
به گزارش روان۲۴، حمایت قانونی از قربانیان خشونت خانگی یکی از موضوعات مهم در پیوند میان حقوق شهروندی و سلامت روان است. قوانین حمایتی علاوه بر فراهمکردن امکان پیگیری حقوقی، میتوانند به افراد کمک کنند از شرایط آسیبزا فاصله بگیرند و برای بازسازی امنیت و استقلال خود اقدام کنند.
خشونت روانی؛ آسیبی که همیشه دیده نمیشود
خشونت روانی ممکن است بدون آثار جسمی آشکار اتفاق بیفتد، اما پیامدهای عمیقی بر زندگی فرد بگذارد. تحقیر مداوم، تهدید، سرزنش، ایجاد احساس گناه و کنترل رفتارهای روزمره از جمله رفتارهایی هستند که میتوانند سلامت روان قربانی را تهدید کنند.
فردی که بهطور مداوم در معرض چنین رفتارهایی قرار میگیرد، ممکن است بهتدریج اعتمادبهنفس خود را از دست بدهد و در تصمیمگیریهای شخصی دچار تردید شود. برخی افراد نیز به دلیل ترس از واکنش فرد خشونتگر، ارتباط خود را با دوستان و خانواده محدود میکنند.
چرا حمایت قانونی اهمیت دارد؟
وجود قوانین مشخص برای مقابله با خشونت خانگی میتواند مسیر دسترسی قربانیان به حمایت و عدالت را هموار کند. امکان گزارش خشونت، دریافت حمایت قضایی و دسترسی به خدمات مشاورهای از جمله اقداماتی است که در نظامهای حمایتی اهمیت دارد.
بااینحال، صرف وجود قانون برای حمایت مؤثر کافی نیست. افراد باید از حقوق خود اطلاع داشته باشند و بتوانند بدون ترس از سرزنش یا قضاوت، برای دریافت کمک اقدام کنند. برخورد مناسب نهادهای مسئول نیز در جلوگیری از آسیبهای بیشتر نقش مهمی دارد.
کودکان؛ قربانیان خاموش خشونت خانوادگی
کودکانی که در محیطهای خشونتآمیز زندگی میکنند، حتی اگر مستقیماً هدف آزار قرار نگیرند، ممکن است از مشاهده درگیریها و تهدیدهای مداوم آسیب ببینند.
قرارگرفتن در معرض خشونت خانوادگی میتواند احساس امنیت کودک را مختل کند و بر روابط اجتماعی، عملکرد تحصیلی و تنظیم هیجانات او تأثیر بگذارد. به همین دلیل، حمایت از کودکان در چنین شرایطی باید بخشی از سیاستهای مقابله با خشونت خانگی باشد.
موانع گزارش خشونت و دریافت حمایت
ترس از فروپاشی خانواده، وابستگی اقتصادی، نگرانی درباره سرنوشت فرزندان و فشارهای فرهنگی از جمله عواملی هستند که ممکن است افراد را از گزارش خشونت بازدارند.
برخی قربانیان نیز به دلیل تجربه قضاوت یا بیتوجهی اطرافیان، تصور میکنند بیان مشکلاتشان نتیجهای نخواهد داشت. این موانع نشان میدهند که مقابله با خشونت خانگی به اقدامات قضایی محدود نمیشود و به حمایت اجتماعی، اقتصادی و روانشناختی نیز نیاز دارد.
حمایت روانشناختی در کنار پیگیری حقوقی
فاصلهگرفتن از محیط خشونتآمیز همیشه به معنای پایان پیامدهای روانی آن نیست. برخی افراد پس از خروج از رابطه آسیبزا همچنان ترس، اضطراب، بیاعتمادی و احساس ناامنی را تجربه میکنند.
دسترسی به خدمات روانشناختی، مشاوره حقوقی و حمایت اجتماعی میتواند به این افراد کمک کند تا تجربههای آسیبزا را پردازش کنند و برای بازسازی زندگی خود قدم بردارند.
امنیت روانی، بخشی از حقوق شهروندی
حق زندگی در محیطی امن فقط به محافظت از جسم محدود نمیشود. هر فرد باید بتواند بدون تهدید، تحقیر و کنترل مستمر زندگی کند و از آزادی و استقلال شخصی برخوردار باشد.
مقابله با خشونت خانگی زمانی اثربخش خواهد بود که قانون، نهادهای حمایتی و خدمات سلامت روان در کنار یکدیگر فعالیت کنند. توجه به امنیت روانی افراد و فراهمکردن مسیرهای قابل دسترس برای دریافت کمک، بخشی ضروری از حمایت از خانواده و حقوق شهروندی است.
