به گزارش روان۲۴، پژوهشی منتشرشده در ۱۶ فوریه ۲۰۲۶ در مجله علمی «بیامسی سایکولوژی» نشان میدهد فشار دیجیتال با افزایش اهمالکاری تحصیلی و کاهش بهزیستی روانشناختی دانشجویان ارتباط دارد. این مطالعه همچنین نقش کاهش منابع خودکنترلی ذهنی را در ارتباط میان فشار دیجیتال و رفتارهای تحصیلی بررسی کرده است.
فشار دیجیتال چگونه تمرکز دانشجویان را مختل میکند؟
فشار دیجیتال به تنش روانی ناشی از استفاده مداوم از فناوریها و ضرورت پاسخگویی به محرکهای آنلاین اشاره دارد. دریافت پیدرپی پیامها، بررسی مداوم اعلانها، نگرانی از عقبماندن از اخبار و احساس نیاز به در دسترس بودن میتوانند توجه فرد را از فعالیت اصلی منحرف کنند.
در محیط دانشگاه، این وضعیت ممکن است هنگام مطالعه، شرکت در کلاس آنلاین یا انجام پروژههای پژوهشی بیشتر دیده شود. دانشجو قصد دارد تکلیفی را آغاز کند، اما پیام جدیدی دریافت میکند یا برای بررسی یک موضوع وارد شبکه اجتماعی میشود. این وقفهها گاهی زمان زیادی از فرد میگیرند و بازگشت به فعالیت اصلی را دشوار میکنند.
مشکل فقط اتلاف زمان نیست. جابهجایی مکرر توجه میتواند انرژی ذهنی موردنیاز برای برنامهریزی، تصمیمگیری و کنترل رفتار را نیز تحت فشار قرار دهد.
ارتباط خستگی ذهنی با اهمالکاری تحصیلی
علی آجارای، پژوهشگر این مطالعه، ۷۶۸ دانشجوی مقطع کارشناسی را در ترکیه بررسی کرد. پژوهشگران ارتباط میان فشار دیجیتال، کاهش منابع خودکنترلی، اهمالکاری تحصیلی و بهزیستی روانشناختی را ارزیابی کردند. نتایج نشان داد افزایش فشار دیجیتال با افزایش اهمالکاری تحصیلی ارتباط دارد. همچنین این فشار با کاهش بهزیستی روانشناختی همراه بود. تحلیلها نشان داد کاهش منابع خودکنترلی ذهنی بخشی از ارتباط میان فشار دیجیتال و پیامدهای نامطلوب تحصیلی و روانشناختی را توضیح میدهد.
به بیان ساده، وقتی دانشجو برای مدت طولانی با محرکهای دیجیتال متعدد درگیر میشود، ممکن است حفظ تمرکز و شروع فعالیتهای دشوار برایش سختتر شود. در نتیجه، انجام تکالیف را عقب میاندازد و زمان بیشتری را صرف فعالیتهای کماهمیت میکند. البته این پژوهش از نوع مقطعی بود؛ بنابراین نمیتوان از نتایج آن نتیجه گرفت که فشار دیجیتال بهتنهایی علت اهمالکاری است.
مدیریت استفاده از فناوری در محیط دانشگاه
یافتههای این پژوهش اهمیت مدیریت عادتهای دیجیتال را در زندگی دانشجویی برجسته میکنند. دانشجویان برای کاهش حواسپرتی میتوانند هنگام مطالعه اعلانهای غیرضروری را خاموش کنند، زمان مشخصی برای بررسی پیامها در نظر بگیرند و فعالیتهای درسی را به بخشهای کوچکتر تقسیم کنند. دانشگاهها نیز میتوانند با آموزش سواد دیجیتال، برگزاری کارگاههای مدیریت توجه و ارائه آموزشهای مرتبط با سلامت روان، به دانشجویان کمک کنند تا استفاده متعادلتری از فناوری داشته باشند.
هدف از این اقدامات حذف فناوری از زندگی دانشجویان نیست. ابزارهای دیجیتال بخش مهمی از آموزش عالی هستند و دسترسی به منابع علمی، ارتباط با استادان و انجام فعالیتهای پژوهشی را آسانتر میکنند. مسئله اصلی، استفادهای است که کنترل توجه و برنامه روزانه دانشجو را مختل میکند. در مجموع، فشار دیجیتال یکی از چالشهای روانشناختی زندگی دانشگاهی در عصر فناوری است. توجه به این مسئله میتواند به دانشجویان کمک کند میان استفاده از ابزارهای دیجیتال، تمرکز تحصیلی و سلامت روان تعادل برقرار کنند.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
-
عنوان اصلی: How digital stress affects academic procrastination and subjective well-being: mediating effect of ego depletion
-
نویسنده: Ali Acaray
-
مجله: BMC Psychology
-
تاریخ انتشار: ۱۶ فوریه ۲۰۲۶
-
جلد و شماره: ۱۴، مقاله ۴۴۹
-
شناسه DOI: ۱۰.۱۱۸۶/s40359-۰۲۶-۰۴۱۶۴-۷
-
لینک دسترسی مستقیم: https://doi.org/10.1186/s40359-026-04164-7
منبع: متن کامل مقاله در پایگاه پابمد مرکزی (PMC). مشاهده پژوهش
