ستایش ایدی زاده
ارتباطات عاطفی و حفظ روابط زوجین همواره از پدیده‌های پیچیده در روانشناسی تکاملی و بالینی است. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند که وجود صفات و ویژگی‌های اوتیسم‌گونه در جمعیت عمومی می‌تواند بر نحوه‌ی حفظ روابط عاطفی تأثیر بگذارد. افرادی که این ویژگی‌ها را بیشتر دارند، معمولاً کمتر از راهکارهای مثبت و محبت‌آمیز برای حفظ پایداری رابطه استفاده می‌کنند.
این پژوهش در مجله علمی Evolutionary Psychology به چاپ رسیده است. یافته‌های آن نشان می‌دهد که نقش سبک‌های دلبستگی ناایمن در ایجاد این رفتارهای ارتباطی بسیار پررنگ‌تر از استراتژی‌های کلی تکاملی است.
ویژگی‌های اوتیسم‌گونه چیست و چه تفاوتی با اختلال اوتیسم دارد؟
ویژگی‌های اوتیسم‌گونه (Autistic-Like Traits) به مجموعه‌ای از ویژگی‌های شناختی، اجتماعی و ارتباطی گفته می‌شود. این خصوصیات شامل دشواری در ارتباطات، تفکر انعطاف‌ناپذیر و الگوهای رفتاری خاص است. این صفات به‌صورت طیف در میان عموم مردم وجود دارند و لزوماً به معنی داشتن اختلال یا بیماری روان‌پزشکی نیستند.
پژوهشگران به رهبری دکتر آندژی لوکاسیک (Andrzej Łukasik) از دانشگاه ژشوف لهستان، تأثیر این ویژگی‌ها را بررسی کردند. هدف آنها درک چگونگی شکل‌گیری رفتارهای عاطفی از منظر روانشناسی تکاملی بود.
در تعاملات زوجین، افراد از راهکارهای نگهداری همسر استفاده می‌کنند. این راهکارها به دو دسته تقسیم می‌شوند:
-
راهکارهای اعطای منفعت (مثبت): شامل ابراز محبت، تعریف و تمجید، دادن هدیه و حمایت عاطفی.
-
راهکارهای تحمیل هزینه (منفی): شامل ایجاد حسادت، رفتارهای کنترلی یا تهدید.
نقش سبک‌های دلبستگی ناایمن در حفظ رابطه
سبک دلبستگی نشان‌دهنده نحوه شکل‌گیری پیوندهای عاطفی در افراد است. دلبستگی به سه دسته کلی ایمن، اضطرابی و اجتنابی تقسیم می‌شود. افراد با دلبستگی اضطرابی نیازی شدید به صمیمیت دارند و از دوری یا بی‌توجهی نگران می‌شوند. در مقابل، افراد با دلبستگی اجتنابی با صمیمیت عاطفی احساس ناراحتی می‌کنند و استقلال را ترجیح می‌دهند.
در این پژوهش ۷۹۶ فرد بزرگسال لهستانی که حداقل سه ماه در رابطه عاطفی بودند بررسی شدند. محققان با استفاده از ابزارهای آماری پیشرفته الگوهای رفتاری آنان را تحلیل کردند.
نتایج نشان داد که ویژگی‌های اوتیسم‌گونه پیش‌بینیکننده قوی برای دلبستگی ناایمن هستند. افرادی که نمرات بالاتری در این ویژگی‌ها داشتند، نمرات بالاتری هم در دلبستگی اضطرابی و هم در دلبستگی اجتنابی کسب کردند. این بدان معناست که این افراد هم‌زمان نگران از دست دادن پارتنر خود هستند و با صمیمیت عاطفی نیز چالش دارند.
چرا افراد با ویژگی‌های اوتیسم‌گونه کمتر از راهکارهای مثبت استفاده می‌کنند؟
تحلیل‌های پژوهش نشان داد که افراد دارای ویژگی‌های اوتیسم‌گونه تمایل کمتری به استفاده از راهکارهای مثبت (اعطای منفعت) دارند. این افراد کمتر به ابراز محبت یا خرید هدیه روی می‌آورند.
دلیل اصلی این امر به سبک دلبستگی اجتنابی مربوط می‌شود. ابراز محبت و رفتارهای مثبت نیازمند صمیمیت عاطفی بالاست. افراد اجتنابی برای حفظ فاصله عاطفی و خودداری از صمیمیت شدید، از این رفتارهای مثبت پرهیز می‌کنند.
از سوی دیگر، کنترل عامل سن نشان داد که با کنترل سن، میزان استفاده از راهکارهای منفی کمی افزایش می‌یابد. افراد با افزایش سن به‌طور طبیعی کمتر از رفتارهای منفی استفاده می‌کنند. اما با حذف اثر سن، مشخص شد که ویژگی‌های اوتیسم‌گونه می‌تواند تمایل به رفتارهای کنترلی را اندکی افزایش دهد.
رد فرضیه استراتژی‌های تکاملی باروری
در روانشناسی تکاملی، نظریه‌ای وجود دارد که افراد انرژی خود را بر اساس استراتژی‌های مختلف تقسیم می‌کنند. استراتژی سریع شامل تلاش برای یافتن جفت‌های متعدد است. استراتژی کند بر سرمایه‌گذاری طولانی‌مدت بر روی یک پارتنر و فرزندان تمرکز دارد.
پیش‌تر تصور می‌شد ویژگی‌های اوتیسم‌گونه با استراتژی تکاملی کند مرتبط است. اما نتایج این تحقیق این فرضیه را تأیید نکرد. ویژگی‌های اوتیسم‌گونه ارتباط ضعیفی با استراتژی‌های تکاملی داشتند. در عوض، سبک‌های دلبستگی عامل اصلی ارتباط‌دهنده این متغیرها بودند.
افزایش سن نیز تأثیر بسزایی داشت. با افزایش سن، اضطراب دلبستگی کاهش یافت. همچنین افراد انرژی خود را بیشتر صرف پایداری خانواده کردند و استفاده از راهکارهای نگهداری همسر کاهش یافت.
پیامدهای کاربردی در روانشناسی و مشاوره خانواده
یافته‌های این پژوهش اهمیت بالایی در درک چالش‌های روابط عاطفی دارد:
-
بهبود درک متقابل: شناخت ویژگی‌های اوتیسم‌گونه به زوجین کمک می‌کند تا علت عدم ابراز محبت کلامی یا عملی پارتنر خود را درک کنند و آن را به حساب بی‌علاقگی نگذارند.
-
تمرکز بر سبک دلبستگی: مشاوران خانواده می‌توانند به‌جای تغییر رفتارهای سطحی، بر اصلاح سبک‌های دلبستگی ناایمن تمرکز کنند.
-
افزایش رضایت زناشویی: راهکارهای مثبت نقش مهمی در رضایت از رابطه دارند. آموزش شیوه‌های جایگزین برای ابراز علاقه می‌تواند پایداری رابطه را افزایش دهد.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
-
عنوان اصلی مقاله: Autistic-Like Traits in Members of the General Population and Mate Retention Tactics: The Mediation of Attachment Styles and Reproductive Strategies
-
نویسندگان: Andrzej Łukasik, Agnieszka Łaba-Hornecka
-
مرجع و مجله: Evolutionary Psychology
-
شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): DOI: 10.1177/14747049241281234
-
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.psypost.org/people-with-higher-autistic-traits-tend-to-avoid-positive-relationship-maintenance-tactics/
