مصرف مکرر ماری‌جوانا و افزایش کورتیزول صبحگاهی

به گزارش روان ۲۴ به نقل از ایرنا، وبگاه سای‌تِک‌دِیلی در گزارشی اعلام کرد پژوهشگران دانشگاه ایالتی اورگن در مطالعه‌ای درباره مصرف مکرر ماری‌جوانا دریافتند افرادی که به‌طور مرتب از این ماده استفاده می‌کنند، هنگام بیدار شدن از خواب سطح بالاتری از کورتیزول دارند.

این یافته‌ها که در مجله Cannabis منتشر شده است، نشان می‌دهد مصرف مکرر ماری‌جوانا ممکن است با تغییر در ریتم طبیعی استرس روزانه بدن ارتباط داشته باشد. با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که این مطالعه به‌تنهایی نمی‌تواند رابطه علت و معلولی میان مصرف ماری‌جوانا و افزایش کورتیزول را ثابت کند.

مصرف ماری‌جوانا و چرخه استرس

استرس یکی از دلایلی است که برخی افراد برای مصرف ماری‌جوانا مطرح می‌کنند. این ماده ممکن است در کوتاه‌مدت احساس آرامش ایجاد کند، اما مصرف مکرر ماری‌جوانا می‌تواند بر سیستم‌های زیستی مرتبط با پاسخ بدن به استرس تأثیر بگذارد.

از سوی دیگر، تغییر در نحوه واکنش بدن به استرس ممکن است با افزایش تمایل به مصرف دوباره همراه شود. پژوهشگران احتمال می‌دهند این وضعیت در برخی افراد به شکل‌گیری چرخه‌ای میان استرس و مصرف مکرر ماده منجر شود؛ هرچند برای اثبات این فرضیه به مطالعات بیشتری نیاز است.

محور هیپوتالاموس ـ هیپوفیز ـ آدرنال چیست؟

مطالعه انجام‌شده توسط آنیتا چِروِنکا (Anita Cservenka) از دانشگاه ایالتی اورگن، یکی از مطالعاتی است که رابطه میان مصرف مکرر ماری‌جوانا و محور هیپوتالاموس ـ هیپوفیز ـ آدرنال (HPA) را بررسی کرده است.

محور HPA یکی از مهم‌ترین سامانه‌های عصبی ـ غددی بدن برای تنظیم پاسخ به استرس است. در این فرایند، مغز و غدد فوق‌کلیوی با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند و ترشح هورمون‌هایی مانند کورتیزول را تنظیم می‌کنند.

اهمیت بررسی این ارتباط با توجه به افزایش مصرف ماری‌جوانا در میان جوانان بیشتر شده است. بر اساس داده‌های مطرح‌شده در این گزارش، ۲۹ درصد از بزرگسالان ۱۹ تا ۳۰ ساله اعلام کرده‌اند که در ۳۰ روز گذشته ماری‌جوانا مصرف کرده‌اند.

کورتیزول صبحگاهی چه نقشی دارد؟

کورتیزول یکی از هورمون‌های مهم بدن در تنظیم پاسخ به استرس است. این هورمون علاوه بر واکنش به فشار روانی، در فرایندهایی مانند تنظیم فشار خون، قند خون، سوخت‌وساز و پاسخ بدن به عفونت نیز نقش دارد.

سطح کورتیزول در طول شبانه‌روز ثابت نیست. به‌طور معمول، پس از بیدار شدن از خواب افزایش پیدا می‌کند و حدود ۳۰ دقیقه بعد به یکی از نقاط اوج خود می‌رسد. این فرایند که به آن پاسخ بیداری کورتیزول (Cortisol Awakening Response) گفته می‌شود، بخشی از ریتم طبیعی بدن است.

مصرف‌کنندگان ماری‌جوانا روز خود را با کورتیزول بیشتری آغاز کردند

پژوهشگران در این مطالعه، تغییرات کورتیزول پس از بیدار شدن را در مصرف‌کنندگان و افرادی که ماری‌جوانا مصرف نمی‌کردند، بررسی کردند.

هر دو گروه افزایش کورتیزول پس از بیدار شدن را نشان دادند، اما یک تفاوت مهم مشاهده شد: افرادی که مصرف مکرر ماری‌جوانا داشتند، در زمان بیدار شدن سطح بالاتری از کورتیزول داشتند.

این یافته می‌تواند نشان‌دهنده تفاوت در فعالیت سیستم پاسخ به استرس در این افراد باشد. با این حال، نمی‌توان بر اساس این مطالعه نتیجه گرفت که مصرف ماری‌جوانا مستقیماً باعث افزایش کورتیزول می‌شود.

آیا ماری‌جوانا باعث افزایش کورتیزول می‌شود؟

چِروِنکا تأکید کرده است که نتایج پژوهش نمی‌تواند مشخص کند کدام عامل ابتدا رخ داده است. به عبارت دیگر، هنوز مشخص نیست مصرف مکرر ماری‌جوانا باعث افزایش کورتیزول شده یا افرادی که کورتیزول صبحگاهی بالاتری دارند، بیشتر به مصرف این ماده روی می‌آورند.

برای پاسخ به این پرسش، پژوهشگران به مطالعات طولانی‌مدت نیاز دارند؛ مطالعاتی که بتوانند تغییرات سطح کورتیزول و الگوی مصرف ماری‌جوانا را در یک گروه از افراد طی زمان بررسی کنند.

کورتیزول صبحگاهی؛ یک نشانگر احتمالی

به گفته پژوهشگران، سطح کورتیزول هنگام بیدار شدن می‌تواند در آینده به‌عنوان یک نشانگر زیستی احتمالی مصرف افراطی ماری‌جوانا مورد بررسی قرار گیرد.

با این حال، هنوز نمی‌توان از کورتیزول صبحگاهی به‌عنوان یک شاخص قطعی برای تشخیص مصرف افراطی استفاده کرد. برای تأیید این ارتباط، مطالعات بیشتر با نمونه‌های بزرگ‌تر و دوره‌های پیگیری طولانی‌تر ضروری است.

آیا مصرف مکرر ماری‌جوانا ریتم استرس را مختل می‌کند؟

نتایج این پژوهش با این فرضیه همخوانی دارد که مصرف مکرر ماری‌جوانا ممکن است بر ریتم روزانه پاسخ بدن به استرس تأثیر بگذارد. تغییر در این ریتم می‌تواند در برخی افراد با نحوه تجربه استرس و واکنش به آن ارتباط داشته باشد.

با این حال، پژوهشگران درباره تفسیر این یافته‌ها محتاط هستند. هنوز مشخص نیست آیا تغییرات کورتیزول نتیجه مصرف ماری‌جوانا است یا عواملی مانند استرس، الگوی خواب، سبک زندگی و سایر متغیرها در ایجاد این ارتباط نقش دارند.

بنابراین، برای بررسی دقیق‌تر رابطه میان مصرف مکرر ماری‌جوانا، کورتیزول و استرس، انجام پژوهش‌های طولانی‌مدت و کنترل‌شده ضروری است.