سیده مبینا محسنی تکیه
با نزدیک شدن به فصل شکرگزاری، فرصتی پیش می‌آید تا به نعمت‌های زندگی بیاندیشیم و بابت آنها قدردانی کنیم. اغلب ما در این موقعیت‌ها به راحتی بزرگ‌ترین برکات زندگی مانند خانواده، خانه، سلامت، غذا و دوستان را یادآوری می‌کنیم. اما در زندگی پرشتاب امروز کمتر فرصت می‌کنیم که به این موارد مهم به صورت آگاهانه توجه کنیم. در این مقاله به بررسی نقش قدردانی در افزایش طول عمر و بهبود سلامت روان سالمندان می‌پردازیم و راهکارهایی عملی برای تقویت این حس ارزشمند ارائه می‌دهیم.
مطالعه‌ای جدید که در سال ۲۰۲۴ در نشریه معتبر JAMA Psychiatry منتشر شده است، نشان می‌دهد که قدردانی می‌تواند به افزایش طول عمر سالمندان کمک کند. این تحقیق با بررسی داده‌های ۴۹,۲۷۵ زن با میانگین سن ۷۹ سال که در مطالعه سلامت پرستاران شرکت داشتند انجام شد. شرکت‌کنندگان پرسشنامه‌ای ۶ سوالی درباره میزان قدردانی خود از زندگی را پر کردند. پس از چهار سال، بررسی سوابق پزشکی نشان داد که افرادی که نمرات بالاتری در قدردانی داشتند، حدود ۹ درصد کمتر در معرض مرگ قرار داشتند.
اگرچه علت دقیق این ارتباط مشخص نیست، محققان معتقدند که چند عامل در این رابطه نقش دارند. قدردانی باعث افزایش شادی و رضایت از زندگی می‌شود که این خود می‌تواند خطر مرگ را کاهش دهد. همچنین قدردانی ممکن است انگیزه مراقبت بهتر از سلامت فرد را بالا ببرد و به شکل‌گیری روابط اجتماعی مثبت و حمایت موثر منجر شود.
نقش روان‌درمانگران در تقویت حس قدردانی
از آنجا که قدردانی ارتباط مستقیمی با بهزیستی روانی دارد، بسیاری از روان‌درمانگران به مراجعان خود توصیه می‌کنند دفترچه‌ای برای ثبت مواردی که بابت آنها قدردان هستند، داشته باشند. این تمرین ساده کمک می‌کند افکار منفی و احساسات افسردگی کاهش یافته و حس بهزیستی افزایش یابد. ثبت روزانه موارد قدردانی یکی از روش‌های اثبات شده برای بهبود سلامت روانی و مقابله با افسردگی است.
اکوتراپی و قدردانی از طبیعت
در کنار روان‌درمانی سنتی، روش‌های نوینی مانند اکوتراپی که طبیعت را به فرآیند درمان وارد می‌کند، نیز در تقویت حس قدردانی موثر هستند. اکوتراپیست‌ها مراجعان را تشویق می‌کنند تا در فضای باز و طبیعت حضور یافته و با تمرین‌های ذهن‌آگاهی، حس قدردانی خود را نسبت به جهان طبیعی افزایش دهند. به عنوان مثال، نسخه‌ای که شامل پیاده‌روی در مسیر طبیعی نزدیک خانه است، مراجع را به توجه به صداها، بوها، حس‌های بدنی و محیط اطراف دعوت می‌کند و از آنها می‌خواهد جایگاه خود را در جهان فکر کنند.
یکی از راه‌های ساده و موثر برای تقویت قدردانی، جستجوی «هدیه طبیعت روزانه» است. این هدیه می‌تواند هر چیزی از قبیل یک رنگین‌کمان غیرمنتظره، صدای خوش‌آهنگ پرنده، یا درخشش اولین برف زمستانی باشد. در کتاب «زمین‌گیر» به خوانندگان توصیه می‌شود که به مدت یک هفته هر روز هدیه طبیعت روزانه خود را یادداشت کنند. این تمرین باعث می‌شود فرد بیشتر به طبیعت پیرامون خود توجه کند و حس قدردانی نسبت به محیط زیست در او تقویت شود.
قدردانی تنها یک احساس زیبا نیست، بلکه ابزاری قدرتمند برای بهبود سلامت جسم و روان و حتی افزایش طول عمر است. با تمرین‌های ساده روزانه و حضور آگاهانه در طبیعت می‌توان این حس را تقویت کرد و زندگی شاداب‌تر و طولانی‌تری داشت.
