📅 سه‌شنبه ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ | ۱۵:۴۹📂 روانشناسی سالمندی🆔 کد خبر: 11196✍️ خبرنگار: مدیر سایت مدیر سایت🖨 چاپ

کشف محرک پنهان دمانس: چگونه جهش در یک آنزیم زیست‌شناسی آلزایمر را دگرگون می‌کند؟

نمای سلول عصبی و آنزیم GPX4 مرتبط با دمانس و درمان اختلالات روانی

پژوهش‌های پیشرو در زمینه عصب‌شناسی و روانپزشکی مولکولی نشان می‌دهند که جهش در یک آنزیم خاص، دفاع طبیعی نورون‌ها را در برابر تخریب سلولی از بین می‌برد. محققان مؤسسه هلم‌هولتز مونیخ با همکاری تیم‌های بین‌المللی در طول ۱۴ سال پژوهش دریافتند که تغییرات در غشای سلول‌های عصبی به واسطه پدیده‌ای به نام فروپتوز (Ferroptosis)، نقش مستقیمی در نابودی سلول‌های مغز و بروز دمانس (زوال عقل) ایفا می‌کنند.

«باله» آنزیمی و مکانیسم محافظت از غشای سلول

مرکز این کشف، آنزیمی به نام گلوتاتیون پروکسیداز ۴ (GPX4) است که وظیفه خنثی‌سازی پراکسیدهای چربی را در سلول‌های عصبی بر عهده دارد. این آنزیم یک ساختار حلقه‌ای کوچک و شبیه به «باله تخته شنا» دارد که درون غشای داخلی سلول قرار می‌گیرد و مواد سمی را حذف می‌کند.

هنگامی که جهش ژنتیکی نادری رخ می‌دهد، این ساختار باله‌مانند تغییر شکل می‌دهد و آنزیم دیگر نمی‌تواند به غشا متصل شود. در نتیجه، ترکیبات سمی در سلول تجمع می‌یابند، غشای سلول دچار فروپتوز می‌شود و نورون‌ها از بین می‌روند.

از دمانس نادر کودکان تا بیماری آلزایمر

محققان این مطالعه را با بررسی سه کودک مبتلا به نوعی دمانس زودرس و بسیار نادر آغاز کردند. دانشمندان با بازسازی سلول‌های بنیادی و بررسی مدل‌های حیوانی دریافتند که این فرایند علاوه بر دمانس‌های ناشی از جهش ژنتیکی، در تغییرات پروتئینی مشابه بیماری آلزایمر نیز رخ می‌دهد.

یافته‌ها نشان می‌دهند که آسیب به غشای سلول به واسطه فروپتوز، یک عامل محرک اصلی در تخریب عصبی است، نه فقط یک عارضه جانبی. این موضوع نگرش سنتی پژوهشگران را که تنها بر تجمع پلاک‌های آمیلوئید بتا تمرکز داشتند، تغییر می‌دهد.

افق‌های نو در درمان اختلالات روانی و شناختی

پژوهشگران با مهار پدیده فروپتوز در آزمایش‌های اولیه توانستند از مرگ سلول‌های عصبی جلوگیری کنند. این دستاورد مسیرهای نوینی را برای درمان اختلالات روانی، زوال عقل و اختلالات شناختی ناشی از تخریب اعصاب باز می‌کند و داروی‌های هدفمندی را جهت کند کردن یا متوقف ساختن روند پیشرفت دمانس نوید می‌دهد.

شناسنامه و منبع مقاله علمی

  • عنوان اصلی مقاله: Single enzyme mutation reveals a hidden trigger in dementia

  • نویسندگان: Dr. Svenja Lorenz, Marcus Conrad et al. / Helmholtz Munich

  • مرجع و مجله: ScienceDaily / Helmholtz Munich

  • شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): ScienceDaily Release ID: 251208052804

  • لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.sciencedaily.com/releases/2025/12/251208052804.htm

مدیر سایت
خبرنگار

اشتراگ گذاری

▼
X
Facebook
LinkedIn
Telegram
WhatsApp
Email
Pinterest

مطالب مرتبط

▼

تقویت آرامش ذهنی نوجوانان با ورزش

پژوهشی تازه نشان می‌دهد فعالیت بدنی منظم می‌تواند با کاهش نشانه‌های اضطراب و افسردگی در نوجوانان ارتباط داشته باشد.
  ۱۴۰۵/۰۹/۰۱ ۰۲:۵۴

هوش مصنوعی جای درمانگر را می‌گیرد؟

گسترش هوش مصنوعی در سلامت روان، دسترسی به اطلاعات روان‌شناختی را آسان‌تر کرده است؛ اما چالش‌هایی مانند امنیت اطلاعات، پاسخ‌های نادرست و جایگاه درمانگران همچنان مطرح هستند.
  ۱۴۰۵/۰۸/۲۶ ۱۷:۱۲

ردپای تنهایی در رفتار کاربران

پژوهشی جدید نشان می‌دهد زمان فعالیت، نوع تعامل و محتوای نوشته‌های کاربران اینستاگرام می‌تواند با تنهایی عاطفی و اجتماعی ارتباط داشته باشد.
  ۱۴۰۵/۰۸/۱۸ ۲۳:۲۰

بی‌نظمی خواب و افت سلامت روان

پژوهشی گسترده نشان می‌دهد نظم خواب، فراتر از مدت استراحت شبانه، با خطر افسردگی و اضطراب ارتباط دارد.
  ۱۴۰۵/۰۸/۱۸ ۰۰:۱۹

مرز میان زندگی شخصی و کار

حق قطع ارتباط کاری به کارکنان اجازه می‌دهد پس از پایان ساعات رسمی اشتغال، بدون نگرانی پاسخگوی تماس‌ها و پیام‌های کاری نباشند.
  ۱۴۰۵/۰۸/۱۶ ۲۳:۵۹

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پیشنهاد سردبیر/آموزش روانشناسی

▼
  • برگزیده‌ها
  • پربازدیدها
  • آخرین اخبار
کلینیک روانشناسی افروغ
پیمایش به بالا