سیده مبینا محسنی تکیه
سیاست به عنوان یکی از پرتنشترین و همیشگیترین منابع استرس در زندگی روزمره مردم شناخته میشود. بر اساس نظرسنجیهای ملی، حدود ۴۰ درصد از بزرگسالان آمریکایی سیاست را به عنوان یک عامل استرسزا جدی اعلام کردهاند. همچنین، حدود ۵ درصد از افراد گزارش دادهاند که افکار خودکشیشان با مسائل و تحولات سیاسی مرتبط بوده است. این آمارها نشان میدهد که استرس سیاسی فراتر از یک نگرانی ساده است و میتواند تهدیدی واقعی برای سلامت روان جامعه باشد.
سیاست به عنوان یک عامل استرس مزمن و فراگیر، با ویژگیهایی متفاوت از استرسهای کاری یا خانوادگی شناخته میشود. برخلاف دیگر استرسها که معمولاً فرصتهایی برای استراحت فراهم میکنند، استرس سیاسی به دلیل حضور دائم در شبکههای اجتماعی و اخبار ۲۴ ساعته هیچ فرصتی برای فرار و کاهش فشار فراهم نمیکند. این بیوقفگی باعث میشود فشارهای سیاسی به صورت تدریجی و پیوسته سلامت روان افراد را تحت تاثیر قرار دهد و پیامدهای جدی مانند اضطراب، افسردگی و خستگی عاطفی ایجاد کند.
قطببندی سیاسی و پیامدهای روانی آن
یکی از عوامل مهم تشدید استرس سیاسی، افزایش قطببندی عاطفی است که به معنای نگرش خصمانه و کینهتوزانه نسبت به افرادی با دیدگاههای مخالف است. این قطببندی که امروزه در بسیاری از کشورهای جهان دیده میشود، باعث میشود اختلافات سیاسی تبدیل به نزاعهای شخصی و درگیریهای عاطفی شدید شود. مطالعات نشان دادهاند افرادی که در محیطهایی با قطببندی شدید قرار دارند، بیشتر در معرض اضطراب و افسردگی هستند. همچنین، جوانان و کسانی که به صورت فعال در سیاست شرکت میکنند یا گرایش چپ دارند، معمولاً استرس سیاسی بیشتری را تجربه میکنند.
شبکههای اجتماعی به واسطه الگوریتمهای خود باعث تشدید و تسریع انتشار محتوای قطبی و تفرقهافکن میشوند. این محتوا با جذب کلیک و تعامل بیشتر، انگیزه افراد را برای انتشار مطالب تحریکآمیز افزایش میدهد. متأسفانه پلتفرمها به اندازه کافی در کنترل و کاهش محتوای مضر کوتاهی میکنند، که این امر به افزایش فشار روانی و تنشهای اجتماعی دامن میزند.
راهکارهای مقابله با استرس سیاسی و حفظ سلامت روان
قطع ارتباط کامل با سیاست شاید راهی وسوسهانگیز برای فرار از استرس باشد، اما میتواند پیامدهای منفی بر دموکراسی و مشارکت اجتماعی داشته باشد. تحقیقات نشان میدهد افرادی که بیشترین اضطراب را از سیاست دارند، معمولاً بیشترین انگیزه را برای مشارکت فعال سیاسی دارند. روانشناسان توصیه میکنند به جای سرکوب احساسات منفی، آنها را پذیرفته و از احساسات مثبت اجتماعی مانند تحسین، همدلی و الهامبخشی برای تقویت سلامت روان و افزایش مشارکت استفاده کنیم. همچنین ایجاد روابط حمایتی اجتماعی میتواند نقش مهمی در کاهش فشارهای روانی ناشی از تحولات سیاسی داشته باشد.
استرس سیاسی یکی از مهمترین چالشهای سلامت روان در جهان امروز است که به واسطه پیچیدگیهای رسانهای و تحولات اجتماعی هر روز شدت میگیرد. شناخت، پذیرش و مدیریت این استرسها به همراه حفظ مشارکت فعال سیاسی، کلید حفظ سلامت روان و استحکام دموکراسی در آینده است. به همین دلیل، آموزش و فراهم کردن ابزارهای مقابلهای برای افراد از اهمیت بالایی برخوردار است تا بتوانند در مواجهه با بحرانهای سیاسی و اجتماعی به سلامت روان خود و جامعه کمک کنند.
