سیده مبینا محسنی تکیه
به گزارش روان ۲۴ – به نقل از ایرنا، سامانه تلفنی ۱۴۸۰، یکی از گسترده‌ترین خدمات مشاوره روانشناختی کشور، سال گذشته میزبان بیش از یک میلیون و هفتصد هزار تماس از سوی مردم ایران بود. داده‌های جدید سازمان بهزیستی نشان می‌دهد محور اصلی تماس‌ها اضطراب و افسردگی است؛ اختلالاتی که در سال‌های اخیر به دغدغه‌ای جدی برای سلامت روان ایرانیان تبدیل شده‌اند.
افزایش تماس‌ها و اهمیت خدمات تلفنی در سلامت روان
در روزهایی که فشارهای اقتصادی، بحران‌های اجتماعی و نااطمینانی‌های آینده سلامت روان شهروندان را تهدید می‌کند، سامانه ۱۴۸۰ بیش از هر زمان دیگری نقش حیاتی خود را نشان می‌دهد. مدیرکل دفتر مشاوره و امور روانشناختی سازمان بهزیستی اعلام کرد که در سال گذشته بیش از ۱٬۷۰۰٬۰۰۰ تماس با این سامانه برقرار شده است. این آمار نه تنها نشان‌دهنده رشد مراجعه غیرحضوری به روان‌شناسان است، بلکه بیانگر افزایش نیاز عمومی به حمایت عاطفی و روانی در جامعه امروز ایران است.
اضطراب و افسردگی در صدر مشکلات روانی جامعه
داده‌های سامانه نشان می‌دهد بیشترین تماس‌ها با موضوع اضطراب، افسردگی و وسواس بوده است. پس از این موارد، مشکلات خانوادگی، اختلافات زناشویی و مسائل مربوط به کودک و نوجوان در رتبه‌های بعدی قرار دارند.
این آمار بازتابی روشن از وضعیت روانی جامعه‌ای است که فشارهای اقتصادی، تحصیلی و فقدان شبکه‌های حمایتی باعث افزایش علائم اضطراب و افسردگی در اقشار مختلف شده است.
کارشناسان بهزیستی معتقدند افزایش تماس‌ها با موضوع اضطراب نشانه حساسیت بالای مردم نسبت به سلامت روان خود است. در گذشته، بسیاری از افراد تمایل نداشتند درباره مشکلات روانی‌شان صحبت کنند، اما اکنون مراجعه به روان‌شناس یا تماس با خطوط مشاوره به رفتاری عادی و پذیرفته‌شده تبدیل شده است.
پشت‌صحنه سامانه ۱۴۸۰؛ تیمی از روان‌شناسان در خدمت جامعه
در حال حاضر بیش از ۵۱۰ روان‌شناس و مشاور متخصص در سامانه ۱۴۸۰ فعالیت می‌کنند. این کارشناسان در زمینه‌های مختلف شامل مشاوره بالینی، خانواده، کودک و نوجوان و روان‌درمانی شناختی–رفتاری آموزش دیده‌اند و به‌صورت نوبتی پاسخگوی تماس‌ها هستند.
فرآیند پاسخ‌دهی با هدف کاهش زمان انتظار و افزایش دقت طراحی شده است. تماس‌ها پس از اتصال به روان‌شناس متخصص ارجاع می‌شوند. در صورت نیاز به درمان حضوری، تماس‌گیرنده به نزدیک‌ترین مرکز مشاوره تحت نظارت بهزیستی معرفی می‌شود تا فرایند درمان به‌طور کامل پیگیری شود.
مشاوره شبانه‌روزی در شرایط بحرانی
سامانه ۱۴۸۰ همه‌روزه از ساعت ۸ صبح تا ۱۲ شب فعال است، اما در شرایط بحرانی مانند بلایای طبیعی یا حوادث جنگی، ساعات پاسخ‌دهی به صورت ۲۴ ساعته افزایش می‌یابد.
در جریان جنگ اخیر، سامانه به حالت اضطراری درآمد و روان‌شناسان به صورت شبانه‌روزی آماده پاسخ‌گویی به مردم مناطق درگیر و خانواده‌های آسیب‌دیده بودند. چنین آمادگی عملیاتی نشان می‌دهد که سامانه ۱۴۸۰ تنها یک خط تلفنی ساده نیست، بلکه بخشی از زیرساخت ملی تاب‌آوری روانی کشور محسوب می‌شود.
چرا مردم به ۱۴۸۰ اعتماد دارند؟
یکی از عوامل موفقیت سامانه، ناشناس بودن و امنیت تماس‌ها است. تماس‌گیرندگان می‌توانند بدون افشای هویت خود درباره حساس‌ترین مسائل شخصی صحبت کنند. این ویژگی، ترس از قضاوت و انگ اجتماعی مرتبط با مراجعه به روان‌شناس را کاهش داده است.
خدمات سامانه رایگان است و در دسترس تمام مردم از هر نقطه کشور قرار دارد. این امر به ویژه برای افراد کم‌برخوردار یا ساکن مناطق دورافتاده امکان دریافت حمایت روانی حرفه‌ای را فراهم می‌کند.
افزایش تماس‌ها؛ نشانه بحران یا رشد آگاهی؟
افزایش ۱.۷ میلیون تماس می‌تواند دو معنا داشته باشد: از یک سو ممکن است نشانه گسترش بحران‌های روانی باشد و از سوی دیگر نشان‌دهنده افزایش آگاهی و پذیرش سلامت روان در جامعه است.
دکتر مریم شفیعی، روان‌شناس بالینی، در گفت‌وگو با روان ۲۴ توضیح می‌دهد:
«در گذشته مراجعه به روان‌شناس نوعی تابو بود، اما حالا نسل جوان، به ویژه زنان و دانشجویان با آگاهی بیشتری درباره سلامت روان صحبت می‌کنند. این نشان می‌دهد که جامعه به سمت پذیرش نیازهای روانی خود حرکت کرده است، نه انکار آن.»
نقش رسانه‌ها در فرهنگ‌سازی سلامت روان
کارشناسان معتقدند رسانه‌های عمومی و پلتفرم‌های تخصصی مانند روان ۲۴ نقش تعیین‌کننده‌ای در کاهش انگ و افزایش اعتماد عمومی نسبت به مشاوره‌های روانشناختی دارند. انتشار محتواهای علمی، آموزش‌های خودیاری و روایت‌های واقعی از افراد بهبود‌یافته می‌تواند تاب‌آوری اجتماعی را تقویت کند.
به گفته مسئولان بهزیستی، بخشی از تماس‌های ثبت‌شده در سامانه ۱۴۸۰ نتیجه همین تلاش‌های رسانه‌ای در زمینه آگاهی‌بخشی درباره اهمیت سلامت روان است.
بهزیستی در مسیر توسعه خدمات آنلاین روانشناسی
سازمان بهزیستی برنامه دارد سامانه ۱۴۸۰ را به یک پلتفرم دیجیتال مشاوره روانی آنلاین تبدیل کند. در این طرح، تماس‌گیرندگان می‌توانند علاوه بر تماس صوتی، از مشاوره متنی و تصویری نیز بهره‌مند شوند.
این اقدام با هدف کاهش بار مراجعات حضوری، افزایش سرعت ارائه خدمات و پوشش بهتر مناطق محروم طراحی شده است.
جمع‌بندی؛ ۱۴۸۰، صدای آرامش در هیاهوی بحران‌ها
افزایش چشمگیر تماس‌ها با سامانه ۱۴۸۰ نشانه فشارهای روانی جامعه و همزمان بازتابی از تحول فرهنگی در نگاه مردم ایران به سلامت روان است. امروز بسیاری از مردم می‌دانند که برای رهایی از اضطراب، افسردگی و مشکلات خانوادگی، تنها کافی است با یک شماره تماس بگیرند و صدایی آرامش‌بخش در آن‌سوی خط بشنوند.
در شرایطی که بحران‌های اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی سلامت روان جامعه را تهدید می‌کنند، سامانه ۱۴۸۰ به عنوان پناهگاهی امن نقش بی‌بدیلی در کاهش رنج‌های روانی مردم دارد. تداوم حمایت‌های دولتی و گسترش فرهنگ مراجعه به روان‌شناس می‌تواند این مسیر را به سوی جامعه‌ای سالم‌تر و آرام‌تر هدایت کند.
