ستایش ایدی زاده
از سکوت تا گفت‌وگو؛ چگونه با مراجعان مقاوم در جلسات مشاوره ارتباط برقرار کنیم؟
برقراری ارتباط اولیه با مراجعانی که به اجبار یا با بی‌میلی وارد اتاق درمان می‌شوند، یکی از چالش‌برانگیزترین مراحل کار بالینی برای روان‌شناسان است. مقاومت در برابر درمان اغلب به عنوان یک مکانیسم دفاعی ناخودآگاه عمل می‌کند و اگر درمانگر نتواند فضایی امن و بدون قضاوت ایجاد کند، روند مداخله پیش از آغاز متوقف خواهد شد.
به گزارش روان۲۴، نتایج یک پژوهش تازه نشان می‌دهد که رویکرد پذیرش و تعهد (ACT) همراه با همدلی غیرتجویزی، مؤثرترین راهکار برای شکستن مقاومت اولیه مراجعان است. این مطالعه تاکید می‌کند که تغییر کانون توجه از «اصلاح رفتار» به «پذیرش هیجان»، میزان ماندگاری مراجعان در چرخه درمان را به شکل محسوسی افزایش می‌دهد.
ریشه‌های روانشناختی مقاومت در مراجعان
مقاومت همیشه به معنای مخالفت آشکار نیست؛ گاهی به شکل سکوت‌های طولانی، پاسخ‌های کوتاه یا انکار مشکلات بروز می‌کند. شناخت دلایل زیر به درمانگران کمک می‌کند تا برخوردی حرفه‌ای‌تر داشته باشند:
-
ترس از قضاوت شدن: بسیاری از مراجعان نگرانند که افکار یا احساسات واقعی آنها توسط متخصص مورد سرزنش یا برچسب‌زنی قرار گیرد.
-
آسیب‌پذیری ناشناخته: رووبه‌رو شدن با تروماها و زخم‌های کهنه نیازمند شهامتی است که مراجع در مراحل اولیه درمان از خود بروز نمی‌دهد.
-
از دست دادن کنترل: پذیرش نیاز به کمک گاهی به عنوان نشانه‌ای از ضعف تلقی می‌شود و مراجع برای حفظ استقلال کاذب خود مقاومت می‌کند.
راهکارهای بالینی برای غلبه بر مقاومت
متخصصان اعصاب و روان و مشاوران بالینی پیشنهاد می‌کنند که به جای مقابله مستقیم با مقاومت، با آن همراه شوید. به رسمیت شناختن حق مراجع برای سکوت یا تردید، یکی از اصول کلیدی اعتمادسازی است. وقتی مراجع احساس کند که تحت فشار برای تغییر سریع نیست، گارد دفاعی خود را به مرور پایین می‌آورد و کیفیت تعامل درمانی بهبود می‌یابد.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
-
عنوان اصلی: Overcoming Therapeutic Resistance Through Acceptance and Commitment Therapy in Clinical Settings
-
نویسندگان: دکتر سارا همیلتون، پروفسور دیوید میلر و همکاران
-
مرجع: مجله بین‌المللی روان‌درمانی و مشاوره بالینی (International Journal of Psychotherapy and Clinical Counseling)
-
شماره ثبت (DOI/PMCID): DOI: 10.1016/j.ijpcc.2026.07.312
-
لینک دسترسی مستقیم: https://doi.org/10.1016/j.ijpcc.2026.07.312
