ستایش ایدی زاده
بعضی کاربران فیسبوک درباره بیماری، وضعیت جسمی، سبک زندگی و مشکلات روانشناختی خود می‌نویسند. برخی به دنبال حمایت و همدلی هستند. گروهی دیگر نیز اطلاعاتی را که پیدا کرده‌اند با دیگران به اشتراک می‌گذارند.
این رفتار نشان می‌دهد شبکه‌های اجتماعی فقط ابزار ارتباط و سرگرمی نیستند. این پلتفرم‌ها به بخشی از فضای تبادل اطلاعات سلامت نیز تبدیل شده‌اند.
بررسی کاربران فیسبوک
به گزارش روان۲۴، در پژوهشی که ۱۰ ژوئن ۲۰۲۵ در مجله بین‌المللی پژوهش‌های محیطی و بهداشت عمومی منتشر شد، الگوی انتشار محتوای مرتبط با سلامت را میان ۲۵۰۸ کاربر بزرگسال فیسبوک در آمریکا بررسی کرده است.
پژوهشگران سه نوع محتوای سلامت را مورد بررسی قرار دادند:
۱. مطالب درباره یک بیماری یا وضعیت سلامت
۲. اطلاعات مربوط به رفتارهای سلامت، مانند فعالیت بدنی و عادت‌های روزمره
۳. اطلاعات، مقاله‌ها و اخبار مرتبط با سلامت
کاربران چه چیزهایی منتشر می‌کنند؟
نتایج نشان داد ۶۸٫۷ درصد شرکت‌کنندگان در یک سال گذشته دست‌کم یک نوع محتوای مرتبط با سلامت را در فیسبوک منتشر کرده بودند.
همچنین:
- ۴۷ درصد درباره یک وضعیت یا بیماری سلامت مطلب منتشر کرده بودند.
- ۵۶٫۷ درصد محتوای مرتبط با رفتارهای سلامت را به اشتراک گذاشته بودند.
- ۶۲٫۷ درصد اطلاعات سلامت را منتشر کرده بودند.
- ۴۱٫۶ درصد هر سه نوع محتوا را در این بازه زمانی به اشتراک گذاشته بودند.
این یافته‌ها نشان می‌دهد موضوعات سلامت بخش قابل‌توجهی از تعاملات کاربران فیسبوک را تشکیل می‌دهند.
چرا افراد درباره سلامت می‌نویسند؟
این مطالعه عوامل مرتبط با انتشار محتوای سلامت را بررسی کرد. میزان فعالیت در فیسبوک، تعداد دوستان، سطح تحصیلات و داشتن بیماری مزمن از جمله عواملی بودند که با انتشار بیشتر این محتوا ارتباط داشتند.
بااین‌حال، نتایج پژوهش به‌تنهایی نمی‌تواند انگیزه روانشناختی کاربران را مشخص کند.
برای مثال، نمی‌توان نتیجه گرفت که همه افراد با هدف دریافت حمایت عاطفی یا کاهش احساس تنهایی درباره سلامت خود می‌نویسند.
بنابراین، باید میان عوامل مرتبط با انتشار محتوا و انگیزه قطعی کاربران تفاوت قائل شد.
مسئولیت کاربران چیست؟
هر کاربر می‌تواند ناخواسته در گسترش اطلاعات نادرست نقش داشته باشد. این اتفاق حتی زمانی ممکن است رخ دهد که فرد قصد کمک به دیگران را داشته باشد.
پیش از بازنشر مطلبی درباره افسردگی، اضطراب، دارو یا روش‌های درمانی، بهتر است منبع آن بررسی شود.
همچنین باید میان تجربه شخصی و توصیه علمی تفاوت گذاشت. تجربه یک فرد می‌تواند برای دیگران مفید باشد، اما لزوماً شواهدی برای اثربخشی یک درمان محسوب نمی‌شود.
فیسبوک و گفت‌وگوی سلامت
انتشار تجربه‌های شخصی می‌تواند به شکستن سکوت درباره بیماری‌ها و مشکلات سلامت کمک کند. کاربران گاهی با بیان تجربه خود، زمینه گفت‌وگو و همدلی با دیگران را فراهم می‌کنند.
بااین‌حال، افزایش حجم محتوای سلامت لزوماً به معنای افزایش کیفیت اطلاعات نیست.
تقویت سواد سلامت و مسئولیت‌پذیری کاربران می‌تواند به ایجاد فضای سالم‌تر برای تبادل اطلاعات کمک کند.
نقش سواد سلامت
کاربران هنگام مواجهه با اطلاعات پزشکی در فیسبوک بهتر است منبع اصلی محتوا را بررسی کنند. توجه به شواهد علمی و نظر متخصصان نیز می‌تواند از انتشار اطلاعات نادرست جلوگیری کند.
این موضوع درباره مطالب مربوط به بیماری‌ها، داروها و درمان‌های روانشناختی اهمیت بیشتری دارد.
به اشتراک گذاشتن تجربه سلامت می‌تواند آغاز یک گفت‌وگوی مفید باشد؛ اما بازنشر اطلاعات معتبر، مسئولیت همه کاربران است.
جمع‌بندی
پژوهش انجام‌شده روی ۲۵۰۸ کاربر بزرگسال فیسبوک نشان می‌دهد انتشار محتوای مرتبط با سلامت در این شبکه اجتماعی رایج است.
بخش قابل‌توجهی از کاربران درباره بیماری‌ها، رفتارهای مرتبط با سلامت و اطلاعات پزشکی محتوا منتشر می‌کنند.
بااین‌حال، انتشار گسترده اطلاعات سلامت به‌تنهایی به معنای معتبر بودن آن نیست. کاربران باید پیش از بازنشر مطالب پزشکی، منبع و پشتوانه علمی آنها را بررسی کنند.
در نهایت، انتشار اطلاعات سلامت در فیسبوک می‌تواند فرصتی برای گفت‌وگو و افزایش آگاهی باشد؛ به شرط آنکه کاربران در انتخاب و بازنشر محتوا مسئولانه عمل کنند.
منبع پژوهشی
Bannor, R., Xu, R., Kalinowski, J., et al. (2025). Prevalence and Predictors of Posting Health-Related Content Among US Facebook Users: A Cross-Sectional Survey Study.
مجله بین‌المللی پژوهش‌های محیطی و بهداشت عمومی، ۲۲(۶), ۹۱۸.
تاریخ انتشار: ۱۰ ژوئن ۲۰۲۵
لینک مقاله: https://doi.org/10.3390/ijerph22060918
