روان۲۴، به گزارش نیچر، پژوهشی جدید نشان میدهد افراد خودخواه و نوعدوست هر دو ممکن است پیامدهای اجتماعی انتخابهای خود را متفاوت از واقعیت ارزیابی کنند. با این حال، تحریفهایی که به نفع رفتارهای خودخواهانه شکل میگیرند، احتمال بیشتری برای اثرگذاری بر دیگران دارند.
به گزارش روان۲۴، مجله «نیچر رفتار انسانی» پژوهشی را منتشر کرده است که در ۹ آزمایش پیشثبتشده و با مشارکت ۸۷۶۹ بزرگسال، نحوه برداشت افراد از پیامدهای اجتماعی تصمیمهایشان را بررسی کرد. بیشتر شرکتکنندگان این پژوهش از ایالات متحده بودند.
افراد پیامد انتخابهای خود را چگونه میبینند؟
بسیاری از تصمیمهای روزمره فقط بر خود فرد اثر نمیگذارند. انتخاب محل خرید، نحوه مصرف پول یا تصمیم درباره کمک به دیگران میتواند پیامدهایی برای افراد دیگر داشته باشد.
با این حال، افراد همیشه از نتیجه دقیق انتخاب خود بر دیگران اطلاع ندارند. پژوهشگران بررسی کردند که آیا افراد از این ابهام برای تفسیر مطلوبتر تصمیمهای خود استفاده میکنند یا نه.
نتایج نشان داد افراد خودخواه تمایل داشتند پیامد اجتماعی انتخاب خودخواهانه را بهتر از واقعیت ارزیابی کنند. آنها در مقابل، پیامد گزینه نوعدوستانه را کماهمیتتر نشان میدادند.
این الگو باعث میشد تفاوت میان پیامدهای اجتماعی دو انتخاب کمتر از میزان واقعی به نظر برسد. در نتیجه، رفتار خودخواهانه میتوانست از نظر فرد، آسیب اجتماعی کمتری داشته باشد.
افراد نوعدوست هم تحریف میکنند
پژوهشگران دریافتند این رفتار فقط به افراد خودخواه محدود نمیشود.
افراد نوعدوست نیز پیامدهای اجتماعی انتخابهای خود را متفاوت ارزیابی کردند. آنها معمولاً فایده اجتماعی گزینهای را که انتخاب کرده بودند، بیشتر برآورد کردند.
این افراد همچنین گاهی میزان فداکاری مرتبط با رفتار نوعدوستانه را بیشتر از حد واقعی تصور کردند. با این حال، شواهد مربوط به این الگو در افراد نوعدوست در همه آزمایشها به یک اندازه قوی نبود.
این تحریف فقط توجیه رفتار نیست
یکی از پرسشهای اصلی پژوهش این بود که آیا افراد بعد از انتخاب، برای توجیه رفتار خود پیامدهای اجتماعی را تحریف میکنند یا این برداشتها پیش از تصمیمگیری نیز وجود دارند.
نتایج از توضیح دوم حمایت بیشتری کرد.
پژوهشگران در یکی از آزمایشها از شرکتکنندگان خواستند پیش از انتخاب، پیامدهای اجتماعی گزینهها را تخمین بزنند. الگوهای تحریف همچنان دیده شد.
این یافته نشان میدهد برداشت افراد از پیامدهای اجتماعی فقط به توجیه تصمیمی که قبلاً گرفتهاند محدود نمیشود. در عوض، ترجیحات اجتماعی آنها میتواند از ابتدا بر نحوه تفسیر پیامدهای یک انتخاب اثر بگذارد.
رفتار خودخواهانه میتواند سرایت کند
مهمترین یافته پژوهش به تأثیر اجتماعی این تحریفها مربوط بود.
در یکی از آزمایشها، شرکتکنندگان پیش از تصمیمگیری، با برآوردهای فرد دیگری درباره پیامدهای اجتماعی انتخابها مواجه شدند. پژوهشگران سپس بررسی کردند که این اطلاعات چگونه بر برداشت و رفتار آنها اثر میگذارد.
نتایج نشان داد افرادی که با تحریفهای حامی رفتار خودخواهانه مواجه شدند، احتمال بیشتری داشت خودشان نیز انتخابی خودخواهانه داشته باشند.
در مقابل، مشاهده تحریفهایی که رفتار نوعدوستانه را سودمندتر یا فداکارانهتر نشان میداد، تغییر معناداری در احتمال رفتار نوعدوستانه ایجاد نکرد.
چرا تحریفهای خودخواهانه اثرگذارترند؟
پژوهشگران معتقدند یکی از توضیحهای احتمالی این است که اطلاعاتی که رفتار خودخواهانه را کمضررتر نشان میدهد، برای افراد مردد جذابتر است.
اگر فرد تصور کند یک رفتار خودخواهانه آسیب اجتماعی زیادی ایجاد نمیکند، ممکن است مانع روانی کمتری برای انجام آن احساس کند.
در مقابل، نشان دادن فایده بیشتر رفتار نوعدوستانه لزوماً انگیزه افراد را به همان اندازه افزایش نمیدهد.
این تفاوت میتواند به گسترش نگرشهایی منجر شود که در آنها افراد درباره پیامدهای اجتماعی یک رفتار، برداشتهای متفاوت و حتی متضاد پیدا میکنند.
پیامدهای روانشناختی پژوهش
یافتهها نشان میدهند افراد فقط درباره ارزش یک رفتار اجتماعی اختلاف نظر ندارند. آنها ممکن است درباره پیامد واقعی همان رفتار نیز برداشتهای متفاوتی داشته باشند.
این موضوع در مسائل اجتماعی اهمیت زیادی دارد. تصمیمهایی درباره تغییرات اقلیمی، کمکهای بشردوستانه و سیاستهای رفاهی، همگی میتوانند پیامدهایی برای دیگران داشته باشند.
وقتی افراد پیامدهای اجتماعی انتخاب خود را مطابق ترجیحاتشان تفسیر کنند، اختلاف نظر درباره تأثیر واقعی رفتارها میتواند بیشتر شود.
پژوهشگران همچنین تأکید کردند که این تحریفها در همه افراد به یک شکل دیده نمیشود. افراد از نظر میزان و نوع تحریف تفاوت قابلتوجهی داشتند. بنابراین، یافتهها بیشتر یک گرایش روانشناختی نظاممند را نشان میدهند تا رفتاری که در همه افراد رخ دهد.
نتیجهگیری
این پژوهش نشان میدهد ترجیحات اجتماعی افراد میتواند بر نحوه تفسیر پیامدهای رفتارشان اثر بگذارد. افراد خودخواه معمولاً آسیب اجتماعی انتخاب خود را کماهمیتتر میبینند، در حالی که افراد نوعدوست ممکن است فایده اجتماعی انتخاب خود را بیشتر ارزیابی کنند.
از سوی دیگر، تحریفهایی که رفتار خودخواهانه را توجیه میکنند، میتوانند به دیگران نیز منتقل شوند و بر انتخاب آنها اثر بگذارند.
به همین دلیل، درک چگونگی شکلگیری و انتقال برداشتهای نادرست درباره پیامدهای اجتماعی رفتارها میتواند برای مطالعه تصمیمگیری اجتماعی، نفوذ اجتماعی و شکلگیری دیدگاههای قطبی اهمیت داشته باشد.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
عنوان اصلی مقاله:
Selfish and prosocial individuals both distort their actions’ impact, but selfish distortions can be more contagious
نویسندگان:
Marius C. Vollberg و Jörg Gross
مرجع و مجله:
مجله «نیچر رفتار انسانی» (Nature Human Behaviour)، سال ۲۰۲۶
تعداد شرکتکنندگان:
۸۷۶۹ بزرگسال در ۹ آزمایش پیشثبتشده
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی:
مقاله اصلی در نیچر رفتار انسانی
