ستایش ایدی زاده
روانشناسی معامله گری نشان می‌دهد، احساسات مثبت و منفی پیش از شروع معامله می‌توانند بر میزان ریسک‌پذیری و نحوه فعالیت معامله‌گران در بازار مالی تأثیر بگذارند. پژوهشی تازه نشان می‌دهد وضعیت هیجانی افراد بیشتر از آنکه بازده نهایی سرمایه‌گذاری را پیش‌بینی کند، با سبک معامله‌گری آنها ارتباط دارد.
به گزارش روان۲۴، پژوهشی که ۱۲ اوت ۲۰۲۶ در نشریه علمی «فرانتیرز این بَیوِیِرال اکونومیکس» منتشر شد، نقش وضعیت هیجانی پیش از معامله را در تصمیم‌های مالی بررسی کرد. پژوهشگران در این مطالعه، رفتار ۱۳۳ دانشجوی رشته مدیریت را طی یک شبیه‌سازی چهار‌ساعته بازار سهام تحلیل کردند.
احساسات پیش از معامله چه اهمیتی دارند؟
معامله‌گران معمولاً تصمیم‌های مالی خود را بر اساس اطلاعات بازار، تحلیل نمودارها و ارزیابی ریسک می‌گیرند. بااین‌حال، وضعیت روانی آنها پیش از ورود به بازار نیز می‌تواند بر نحوه تصمیم‌گیری اثر بگذارد.
برای مثال، فردی که با هیجان و خوش‌بینی وارد بازار می‌شود، ممکن است تمایل بیشتری به پذیرش ریسک و انجام معاملات بزرگ داشته باشد. در مقابل، فردی که اضطراب یا نگرانی بیشتری تجربه می‌کند، ممکن است محتاطانه‌تر عمل کند.
پژوهشگران برای بررسی این موضوع، احساسات مثبت و منفی شرکت‌کنندگان را پیش از آغاز شبیه‌سازی اندازه‌گیری کردند.
بررسی ۱۳۳ معامله‌گر چه چیزی نشان داد؟
شرکت‌کنندگان در این آزمایش با سرمایه مجازی ۱۰۰ هزار یورویی وارد بازار سهام فرانسه شدند. آنها می‌توانستند سهام شرکت‌های حاضر در شاخص کَک ۴۰ را خریدوفروش کنند.
پژوهشگران تعداد معاملات، میانگین حجم سفارش‌ها، میزان نقدینگی باقی‌مانده و نوسان ارزش سبد سرمایه‌گذاری را بررسی کردند.
نتایج نشان داد افرادی که پیش از معامله احساسات مثبت بیشتری داشتند، معمولاً معاملات بزرگ‌تری انجام دادند. آنها همچنین نوسان بیشتری در سبد سرمایه‌گذاری خود تجربه کردند و بخش کمتری از سرمایه را به‌صورت نقد نگه داشتند.
در مقابل، شرکت‌کنندگانی که احساسات منفی بیشتری گزارش کردند، معمولاً موقعیت‌های کوچک‌تری گرفتند، نوسان کمتری در سبد خود داشتند و پول نقد بیشتری نگه داشتند.
خوش‌بینی بیشتر، سود بیشتر نیست
یکی از یافته‌های مهم پژوهش این بود که هیچ‌یک از شاخص‌های هیجانی بررسی‌شده، ارتباط معناداری با بازده نهایی سبد سرمایه‌گذاری نداشتند.
به عبارت دیگر، احساس مثبت پیش از معامله لزوماً به معنای عملکرد مالی بهتر نیست. معامله‌گر خوش‌بین ممکن است سرمایه بیشتری وارد بازار کند، اما این رفتار به‌خودی‌خود سود بیشتری ایجاد نمی‌کند.
پژوهشگران همچنین دریافتند تعداد معاملات با بازده نهایی رابطه منفی دارد. این یافته نشان می‌دهد افزایش دفعات خریدوفروش لزوماً به بهبود عملکرد مالی منجر نمی‌شود.
اضطراب همیشه به تصمیم‌گیری بدتر منجر نمی‌شود
نتایج مطالعه نشان داد احساسات منفی نیز الگوی رفتاری متفاوتی ایجاد می‌کنند. افرادی که پیش از معامله نگرانی بیشتری داشتند، معمولاً حجم معاملات کوچک‌تری انتخاب کردند و سرمایه نقدی بیشتری نگه داشتند.
این رفتار می‌تواند میزان مواجهه با نوسانات بازار را کاهش دهد؛ اما پژوهش نشان نداد که این احتیاط الزاماً بازده بیشتری ایجاد می‌کند.
بنابراین، نمی‌توان احساسات مثبت را همیشه مفید و احساسات منفی را همیشه زیان‌بار دانست. هر وضعیت هیجانی ممکن است شیوه متفاوتی از مواجهه با ریسک را شکل دهد.
چرا شناخت وضعیت روانی پیش از معامله اهمیت دارد؟
این پژوهش توجه معامله‌گران را به زمانی جلب می‌کند که هنوز هیچ سفارشی ثبت نکرده‌اند.
شناخت احساسات پیش از ورود به بازار می‌تواند به افراد کمک کند تصمیم‌های خود را آگاهانه‌تر بررسی کنند. برای مثال، معامله‌گر می‌تواند پیش از ثبت سفارش از خود بپرسد آیا اندازه موقعیت معاملاتی را بر اساس تحلیل انتخاب کرده یا هیجان لحظه‌ای؟
ثبت وضعیت روانی، تعیین حد ریسک و داشتن برنامه معاملاتی مشخص نیز می‌توانند به کاهش تصمیم‌های شتاب‌زده کمک کنند.
البته این مطالعه محدودیت‌هایی دارد. شرکت‌کنندگان دانشجویان یک دانشگاه بودند و با سرمایه مجازی معامله کردند. بنابراین، نتایج را نمی‌توان مستقیماً به معامله‌گران حرفه‌ای یا شرایط واقعی بازار تعمیم داد.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
عنوان اصلی مقاله: Trading style rather than return: the role of pre-trading emotional predispositions in a stock market simulation
نویسندگان: آلن فینه، کوین کریستوفوریدیس و جولی لازنیکا
مرجع و مجله: فرانتیرز این بَیوِیِرال اکونومیکس، سال ۲۰۲۶، جلد ۵
تاریخ انتشار: ۱۲ اوت ۲۰۲۶
شناسه DOI: ۱۰.۳۳۸۹/frbhe.۲۰۲۶.۱۸۳۶۹۰۶
لینک دسترسی مستقیم: https://doi.org/10.3389/frbhe.2026.1836906
