ستایش ایدی زاده
درحالی که تغییر الگوهای روابط عاطفی و جنسی می‌تواند چالش‌های تازه‌ای در زندگی مشترک ایجاد کند، دکتر رحیم رحمتی معتقد است برخی زوج‌ها برای تجربه روابط خارج از چارچوب توافق‌شدۀ ازدواج، با مشکلات متعددی مانند کاهش اعتماد، ناامنی عاطفی و تردید درباره تعهد طرف مقابل روبه‌رو می‌شوند.
دکتر رحمتی، درمانگر حوزه زوجدرمانی و سکس‌تراپی، در گفت‌وگو با روان۲۴ ضمن تشریح تجارب خود از جلسات مشاوره با زوج‌های مختلف و مواجهه با اشکال متنوع روابط خارج از چارچوب ازدواج، به ابعاد امختلف این موضوع پرداخته است.
پیامدهای تغییر مرزهای رابطه زناشویی
درحالی که روابط خارج از چارچوب متعارف ازدواج، گونه‌های متفاوتی دارند، برخی زوج‌ها با توافق یکدیگر وارد روابط غیرانحصاری می‌شوند و برخی دیگر نیز تجربه‌هایی مانند روابط ضربدری یا گروهی را انتخاب می‌کنند. این متخصص زوجدرمانی در توصیف مراجعان خود به زوج‌هایی اشاره میکند که با اطلاع و رضایت اولیه یکدیگر وارد چنین روابطی شده‌اند، اما پس از مدتی نگرانی درباره تکرار این رفتارها یا شکل‌گیری ارتباط پنهانی با افراد دیگر در آنها افزایش یافته است. این تجربه‌ها نشان می‌دهند که توافق اولیه همیشه احساس امنیت و اعتماد را در ادامه رابطه تضمین نمی‌کند. گاهی زوج‌ها پس از ورود به چنین شرایطی با احساسات و تعارض‌هایی روبه‌رو می‌شوند که پیش از آن انتظار نداشتند.
رضایت واقعی با موافقت ظاهری تفاوت دارد
یکی از نکات مهم در این زمینه، تفاوت میان رضایت واقعی و پذیرش یک رفتار از ترس ازدست‌دادن شریک عاطفی است. دکتر رحمتی نیز در صحبت‌های خود به این مسئله اشاره و تأکید میکند: «در برخی روابط، یکی از طرفین به دلیل وابستگی عاطفی، ترس از جدایی یا تلاش برای حفظ زندگی مشترک، با خواسته‌هایی موافقت میکند که با تمایلات و ارزش‌های شخصی او سازگار نیستند. در چنین شرایطی، موافقت ظاهری به‌تنهایی نشان‌دهنده رضایت آزادانه و آگاهانه نیست. احساس اجبار، ترس از طرد شدن و ناتوانی در بیان مخالفت می‌توانند زمینه‌ساز آسیب‌های عاطفی و تعارض‌های بعدی شوند.»
اعتماد؛ مهم‌ترین آسیب در روابط پرتنش
کاهش یا از بین رفتن اعتماد یکی از مهم‌ترین مشکلاتی است که در این نوع روابط با آن مواجه می‌شود و برهمین اساس وقتی یکی از طرفین همواره نگران تکرار رفتارهای گذشته یا شکل‌گیری ارتباطات پنهانی باشد، احساس امنیت در رابطه کاهش می‌یابد. در این وضعیت، زوج‌ها ممکن است همچنان به زندگی مشترک ادامه دهند؛ اما رابطه آنها با تردید، بدبینی و نگرانی همراه می‌شود. دکتر رحمتی در این خصوص معتقد است: «اعتماد در زندگی زناشویی فقط به وفاداری جنسی محدود نیست. صداقت، احترام به مرزهای شخصی، احساس امنیت عاطفی و پایبندی به توافق‌های مشترک نیز بخش مهمی از اعتماد میان زوجین را تشکیل می‌دهند.»
چرا برخی زوج‌ها با وجود تعارض‌ها جدا نمی‌شوند؟
تصمیم‌گیری درباره ادامه یا پایان زندگی مشترک برای برخی زوج‌ها دشوار است. گاهی افراد از یک سو پیامدهای عاطفی و روانی روابط خود را تجربه می‌کنند و از سوی دیگر، نمی‌توانند به‌راحتی از الگوی رفتاری شکل‌گرفته فاصله بگیرند.
دکتر رحمتی با اشاره به اینکه ترس از تنهایی، وابستگی عاطفی، نگرانی از جدایی و امید به تغییر شرایط می‌توانند این تصمیم‌گیری را پیچیده‌تر کنند، ادامه میدهد: «در چنین شرایطی، شناخت خواسته‌ها و مرزهای شخصی اهمیت زیادی دارد. زوج‌ها باید بتوانند درباره میزان رضایت خود، مشکلات موجود و انتظاراتشان از آینده رابطه گفت‌وگو کنند. دریافت کمک تخصصی از درمانگر نیز می‌تواند به شناسایی تعارض‌ها و بررسی راه‌های مدیریت آنها کمک کند.»
رابطه سالم به اعتماد و توافق آگاهانه نیاز دارد
تجربه‌های مطرح‌شده در حوزه زوجدرمانی نشان می‌دهند که نادیده گرفتن تفاوت خواسته‌ها، پذیرش رفتارها از روی ترس و بی‌توجهی به پیامدهای تصمیم‌های مشترک می‌توانند زندگی زناشویی را با چالش‌های جدی روبه‌رو کنند؛ از این منظر، حفظ سلامت رابطه مستلزم شناخت خواسته‌ها و محدودیت‌های هر دو طرف است. افراد باید بتوانند بدون فشار و اجبار درباره انتظارات خود صحبت کنند و برای تصمیم‌های مشترک به توافقی آگاهانه برسند؛ موضوع مهمی که دکتر رحمتی نیز اینچنین بر آن تأکید دارد: «اعتماد زمانی در رابطه شکل می‌گیرد که هر دو طرف به مرزها، احساسات و توافق‌های یکدیگر احترام بگذارند.»
