ستایش ایدی زاده
تولد نخستین فرزند یکی از مهم‌ترین تغییرات زندگی خانوادگی است. پژوهشی جدید نشان می‌دهد که این مرحله می‌تواند رابطه والدین با پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها را نیز تغییر دهد و این تغییرات با سلامت روان والدین ارتباط داشته باشد.
به گزارش روان۲۴، مجله روانشناسی خانواده، پژوهشگران در مطالعه‌ای طولی رابطه والدین با پدربزرگ و مادربزرگ را در سال‌های پیش و پس از تولد نخستین فرزند بررسی کردند. نتایج نشان داد که پس از ورود والدین به مرحله فرزندپروری، نزدیکی عاطفی میان والدین و پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها به‌طور میانگین کاهش پیدا می‌کند. با این حال، میزان تعارض در این روابط پس از تولد فرزند تغییر قابل‌توجهی نداشت.
رابطه والدین و پدربزرگ و مادربزرگ پس از تولد فرزند
گذار به والدشدن فقط زندگی مادر و پدر را تغییر نمی‌دهد. این مرحله می‌تواند روابط میان نسل‌های مختلف خانواده را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
والدین تازه‌فرزنددار معمولاً بیش از گذشته به حمایت اعضای خانواده نیاز پیدا می‌کنند. پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها نیز ممکن است نقش پررنگ‌تری در مراقبت از کودک داشته باشند. با این حال، افزایش نیاز به حمایت لزوماً به معنای نزدیک‌تر شدن روابط نیست.
پژوهشگران برای بررسی این موضوع، داده‌های ۳۸۵ والد هلندی را که برای نخستین بار صاحب فرزند شده بودند، بررسی کردند. حدود ۳۸ درصد شرکت‌کنندگان مرد بودند و اطلاعات مربوط به آنها طی چند سال پیش و پس از تولد نخستین فرزند جمع‌آوری شد.
کاهش نزدیکی عاطفی پس از والدشدن
نتایج نشان داد که نزدیکی عاطفی میان والدین و پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها پس از تولد فرزند، به‌طور میانگین کاهش پیدا می‌کند.
این کاهش در مقایسه با دوره پیش از تولد فرزند قابل‌توجه بود. در سال‌های پیش از والدشدن، نزدیکی عاطفی رابطه والدین با نسل قبلی خانواده نسبتاً پایدار بود. پس از تولد فرزند، روند متفاوتی مشاهده شد.
با این حال، پژوهشگران افزایش کلی در میزان تعارض را مشاهده نکردند. در واقع، تعارض در روابط والدین و پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها پس از تولد فرزند تغییر مشخصی نشان نداد.
ارتباط رابطه خانوادگی با افسردگی والدین
یکی از یافته‌های مهم پژوهش به سلامت روان والدین مربوط بود. محققان دریافتند والدینی که پس از تولد فرزند کاهش کمتری در نزدیکی عاطفی با پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها داشتند، کاهش بیشتری در نشانه‌های افسردگی را تجربه کردند.
این ارتباط درباره نشانه‌های اضطراب مشاهده نشد. بنابراین، یافته‌های مطالعه نشان می‌دهد که حفظ بخشی از نزدیکی عاطفی با نسل قبلی خانواده ممکن است با تغییرات مثبت‌تر در برخی نشانه‌های افسردگی والدین همراه باشد.
البته این نتیجه به معنای اثبات رابطه علت و معلولی نیست. پژوهشگران نیز بر ضرورت بررسی دقیق‌تر ترتیب زمانی این تغییرات تأکید کرده‌اند.
چرا رابطه با پدربزرگ و مادربزرگ اهمیت دارد؟
پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها می‌توانند در دوره پس از تولد فرزند بخشی از شبکه حمایت اجتماعی خانواده باشند. حمایت عاطفی و عملی آنها ممکن است برای والدینی که با مسئولیت‌های تازه روبه‌رو شده‌اند اهمیت داشته باشد.
در مقابل، تغییر نقش‌ها و انتظارات میان نسل‌ها می‌تواند روابط خانوادگی را پیچیده‌تر کند. والدین ممکن است درباره شیوه مراقبت از کودک، میزان دخالت خانواده یا مرزهای شخصی دیدگاه‌های متفاوتی داشته باشند.
به همین دلیل، کیفیت رابطه میان نسل‌ها می‌تواند یکی از عوامل مهم در تجربه والدین از دوره گذار به فرزندپروری باشد.
مادران و پدران چه تفاوتی داشتند؟
پژوهشگران تفاوت قابل‌توجهی میان مادران و پدران در نحوه ارزیابی رابطه با پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها پیدا نکردند.
این یافته نشان می‌دهد که تغییرات رابطه میان نسل‌ها لزوماً فقط مسئله مادران نیست. پدران نیز در دوره گذار به والدشدن با تغییرات خانوادگی و نیازهای جدید روبه‌رو می‌شوند.
با این حال، پژوهشگران تأکید کرده‌اند که عواملی مانند انتظارات والدین، هنجارهای جنسیتی و تفاوت‌های فردی می‌توانند بر تجربه هر خانواده اثر بگذارند.
یافته‌های پژوهش چه معنایی برای سلامت روان والدین دارد؟
نتایج این مطالعه اهمیت روابط خانوادگی را در دوره پس از تولد نخستین فرزند برجسته می‌کند. والدشدن یک تغییر فردی نیست و می‌تواند شبکه روابط میان چند نسل را تحت تأثیر قرار دهد.
حفظ روابط عاطفی سالم با اعضای خانواده ممکن است برای برخی والدین اهمیت ویژه‌ای داشته باشد. با این حال، کیفیت این روابط به شرایط هر خانواده وابسته است و نمی‌توان از نتایج یک مطالعه برای همه والدین نسخه یکسانی ارائه کرد.
این پژوهش همچنین نشان می‌دهد که بررسی سلامت روان والدین بهتر است فقط بر رابطه میان والدین و فرزند متمرکز نباشد. روابط میان نسل‌ها نیز می‌توانند بخشی از تصویر گسترده‌تر سلامت روان خانواده باشند.
جمع‌بندی
پژوهش جدید نشان می‌دهد که تولد نخستین فرزند با تغییراتی در رابطه والدین و پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها همراه است. در این مطالعه، نزدیکی عاطفی میان نسل‌ها پس از تولد فرزند کاهش یافت، اما میزان تعارض تغییر محسوسی نکرد.
همچنین والدینی که کاهش کمتری در نزدیکی عاطفی با پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها داشتند، کاهش بیشتری در نشانه‌های افسردگی نشان دادند. با وجود این، برای مشخص شدن سازوکار این ارتباط و تعیین رابطه علت و معلولی، پژوهش‌های بیشتری لازم است.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
عنوان اصلی مقاله: Changes in parent-grandparent relationship quality and links with parents’ distress throughout the transition to parenthood
نویسندگان: گابی جی. فان دن هورک، سانه ب. خِرارتس، مارلین آ. میسلر، پل آ. بولن، سوزان برانخه
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: PubMed – مقاله علمی
