ستایش ایدی زاده
به گزارش روان۲۴، «نشریه ژوهش‌های پزشکی در اینترنت» در پژوهشی بررسی کرد که گروه‌های تلگرامی فقط فضایی برای تبادل پیام و فایل نیستند. افراد در این گروه‌ها تجربه‌های شخصی خود را به اشتراک می‌گذارند، از یکدیگر حمایت می‌کنند و گاهی برای تغییر عادت‌های روزمره از همراهی دیگران کمک می‌گیرند.
این ویژگی باعث شده است گروه‌های گفت‌وگوی آنلاین به یکی از ابزارهای مورد توجه در مداخلات سلامت دیجیتال تبدیل شوند.
مرور ۸۱ مطالعه درباره گروه‌های گفت‌وگوی آنلاین
پژوهشی منتشرشده در ۱۳ آوریل ۲۰۲۶ در نشریه Journal of Medical Internet Research، نقش گروه‌های گفت‌وگوی آنلاین را در مداخلات سلامت بررسی کرده است.
این مرور پژوهشی ۸۱ مطالعه را دربر گرفت که در آنها گروه‌های گفت‌وگو بخش اصلی یک مداخله سلامت دیجیتال بودند.
از میان این مطالعات، ۲۵ مورد به سلامت روان و ۲۰ مورد به سلامت مادر و کودک اختصاص داشتند.
واتس‌اپ با ۳۸ مطالعه و وی‌چت با ۲۱ مطالعه، بیشترین سهم را داشتند. تلگرام نیز یکی از پلتفرم‌های بررسی‌شده بود.
گروه‌های آنلاین چگونه از تغییر رفتار حمایت می‌کنند؟
پژوهشگران پنج حوزه مهم را در عملکرد گروه‌های گفت‌وگو شناسایی کردند:
۱. افزایش توانایی و امکان اقدام: افراد می‌توانند اطلاعات و تجربه‌های کاربردی را با یکدیگر مبادله کنند.
۲. تقویت اعتمادبه‌نفس و انگیزه: مشاهده تلاش دیگران ممکن است انگیزه فرد را برای ادامه تغییر رفتار افزایش دهد.
۳. یادگیری از الگوهای رفتاری: اعضا با مشاهده تجربه‌های دیگران، راهکارهای جدیدی یاد می‌گیرند.
۴. ایجاد محیط امن و حمایتگر: احساس تعلق و امکان دریافت حمایت اجتماعی می‌تواند مشارکت را افزایش دهد.
۵. تداوم و خودتنظیمی: تعامل مستمر با گروه ممکن است به حفظ رفتارهای سالم کمک کند.
چرا همه گروه‌ها نتیجه یکسانی ندارند؟
مطالعه نشان داد کیفیت مدیریت و تسهیل‌گری گروه، ترکیب اعضا، تناسب فرهنگی و شرایط دسترسی به فناوری در نتایج اهمیت دارند.
بنابراین، صرف ایجاد یک گروه تلگرامی برای دستیابی به تغییر رفتار کافی نیست.
گروهی که اطلاعات معتبر، فضای محترمانه و مدیریت مناسبی دارد، با گروهی که در آن توصیه‌های غیرعلمی و قضاوت‌های شخصی منتشر می‌شود، یکسان نیست.
گروه‌های تلگرامی چه نقشی در سلامت روان دارند؟
گروه‌های آنلاین می‌توانند در برنامه‌های آموزش سلامت روان، حمایت همتایان و پیگیری فعالیت‌های مرتبط با بهزیستی مورد استفاده قرار گیرند.
این فضاها همچنین می‌توانند فرصت ارتباط با افرادی را فراهم کنند که تجربه‌های مشابهی دارند. چنین ارتباطی ممکن است احساس تنهایی را کاهش دهد و مشارکت افراد در برنامه‌های سلامت را افزایش دهد.
بااین‌حال، گروه‌های آنلاین جایگزین ارزیابی و درمان تخصصی سلامت روان نیستند. در شرایطی که فرد با مشکلات جدی روانشناختی مواجه است، دریافت کمک از متخصص ضروری است.
اهمیت مدیریت و حریم خصوصی در گروه‌های آنلاین
گروه‌های آنلاین زمانی می‌توانند محیطی حمایتگر ایجاد کنند که هدف مشخص، قواعد روشن و نظارت مناسب داشته باشند.
همچنین باید از انتشار اطلاعات شخصی اعضا جلوگیری شود. مدیریت نامناسب می‌تواند زمینه انتشار اطلاعات نادرست، قضاوت‌های آسیب‌زا یا نقض حریم خصوصی را فراهم کند.
به همین دلیل، طراحی و مدیریت این گروه‌ها باید متناسب با هدف مداخله و نیازهای اعضا انجام شود.
آیا گفت‌وگوهای آنلاین می‌توانند رفتار ما را تغییر دهند؟
یافته‌های این مرور نشان می‌دهد گروه‌های گفت‌وگوی آنلاین می‌توانند از طریق حمایت اجتماعی، یادگیری از دیگران، افزایش انگیزه و تداوم تعامل، به تغییر رفتار کمک کنند.
بااین‌حال، تأثیر این گروه‌ها به نحوه طراحی و مدیریت آنها بستگی دارد. اطلاعات معتبر، فضای امن و مشارکت فعال اعضا می‌توانند نقش مهمی در اثربخشی این مداخلات داشته باشند.
گروه‌های آنلاین زمانی می‌توانند به تغییر رفتار کمک کنند که حمایت اجتماعی با طراحی مناسب و اطلاعات معتبر همراه باشد.
منبع پژوهشی
Thu, H., Chan, F. J. H., Hashim, J., & Ali, S. H. (2026). Using Group Chats to Drive Behavior Change in Digital Health Interventions: Scoping Review and Realist Synthesis. Journal of Medical Internet Research, 28, e88911.
تاریخ انتشار: ۱۳ آوریل ۲۰۲۶
لینک مقاله: https://www.jmir.org/2026/1/e88911
