آیا تعارض‌های عاطفی می‌توانند علت بیماری باشند؟

در فضای مجازی گاهی ادعاهایی درباره ارتباط بیماری‌های جسمی با تجربه‌های عاطفی و فشارهای روانی منتشر می‌شود. این توضیح‌ها ممکن است در نگاه نخست ساده و قانع‌کننده به نظر برسند.

بااین‌حال، همه این ادعاها پشتوانه علمی ندارند و برخی از آن‌ها حتی می‌توانند افراد را از دریافت درمان مناسب دور کنند.

یکی از نمونه‌های این جریان، نظریه‌ای موسوم به «طب جدید ژرمنی» است که در برخی کانال‌های تلگرامی ترویج می‌شود.

گزارش ۲۰۲۶ درباره کانال‌های تلگرامی

به گزارش روان۲۴، مؤسسه «گفت‌وگوی راهبردی» (Institute for Strategic Dialogue) در گزارشی که ۱۶ مارس ۲۰۲۶ منتشر شد، فعالیت کانال‌های مرتبط با طب جدید ژرمنی در تلگرام را بررسی کرده است.

در این بررسی، ۱۳ کانال آلمانی‌زبان مرتبط با این جریان شناسایی شدند. شمار اعضای کانال‌ها از حدود هزار نفر تا نزدیک به ۵۰ هزار نفر متغیر بود.

بر اساس گزارش، کانال‌های مورد بررسی بیماری‌ها را به تعارض‌های درونی و عاطفی نسبت می‌دادند. برخی از این کانال‌ها نیز علائم بیماری را نشانه‌ای از فرایند بهبودی معرفی می‌کردند.

استفاده نادرست از مفاهیم روان‌شناختی

یکی از مسائل مهم در چنین محتواهایی، استفاده نادرست از مفاهیم روان‌شناختی است.

ارتباط میان فشار روانی و سلامت جسمانی موضوعی شناخته‌شده در پژوهش‌های علمی به شمار می‌رود. استرس می‌تواند بر عملکرد بدن و تجربه بیماری تأثیر بگذارد.

بااین‌حال، وجود چنین ارتباطی به معنای آن نیست که همه بیماری‌ها از تعارض‌های عاطفی ناشی می‌شوند. حل یک مشکل روانی نیز لزوماً به معنای درمان یک بیماری جسمانی نیست.

تبدیل رابطه پیچیده میان ذهن و بدن به یک علت واحد، می‌تواند به برداشت نادرست از علم منجر شود.

چرا این روایت‌ها می‌توانند خطرناک باشند؟

گزارش مؤسسه «گفت‌وگوی راهبردی» نشان می‌دهد برخی کانال‌های این جریان مخاطبان را به بی‌اعتمادی نسبت به درمان‌های مبتنی بر شواهد سوق می‌دهند.

در چنین شرایطی، ممکن است فرد مراجعه به پزشک یا دریافت درمان مناسب را به تأخیر بیندازد. حتی برخی افراد ممکن است به جای دریافت خدمات تخصصی، برای دوره‌ها یا جلسات غیرعلمی هزینه کنند.

این مسئله برای افرادی که با بیماری‌های جدی روبه‌رو هستند، اهمیت بیشتری دارد.

تفاوت روان‌شناسی علمی با شبه‌علم

روان‌شناسی علمی به ارتباط میان عوامل روانی، اجتماعی و جسمانی توجه دارد. بررسی چنین ارتباطی به پژوهش، شواهد معتبر و ارزیابی دقیق نیازمند است.

استفاده از واژه‌هایی مانند «تروما»، «تعارض درونی» یا «استرس» به‌تنهایی یک ادعا را علمی نمی‌کند.

برای ارزیابی محتوای روان‌شناختی در شبکه‌های اجتماعی، باید اعتبار منبع، کیفیت شواهد و نظر متخصصان مرتبط را بررسی کرد.

چگونه با ادعاهای روان‌شناختی در تلگرام برخورد کنیم؟

پیش از پذیرش یک ادعای روان‌شناختی، بهتر است چند پرسش ساده مطرح شود:

منبع این ادعا چیست؟

پژوهش علمی معتبری از آن حمایت می‌کند؟

متخصصان حوزه مرتبط این ادعا را تأیید کرده‌اند؟

این توصیه می‌تواند باعث تأخیر در دریافت درمان پزشکی شود؟

پاسخ به این پرسش‌ها می‌تواند به افزایش سواد سلامت و تشخیص بهتر محتوای علمی از شبه‌علمی کمک کند.

آیا تعارض‌های عاطفی واقعاً باعث بیماری می‌شوند؟

عوامل روانی می‌توانند با سلامت جسمانی ارتباط داشته باشند. بااین‌حال، این ارتباط پیچیده است و نمی‌توان همه بیماری‌ها را به تعارض‌های عاطفی نسبت داد.

بنابراین، نسبت دادن یک بیماری جسمانی به یک تجربه عاطفی خاص، بدون شواهد علمی کافی، قابل اتکا نیست.

توجه به تأثیر روان بر جسم ضروری است؛ اما نسبت دادن همه بیماری‌ها به تعارض‌های عاطفی، علم روان‌شناسی نیست.

منبع گزارش

Oehmig, L. (2026). Dangerous narratives: The ecosystem of Germanic New Medicine. Institute for Strategic Dialogue (ISD).

تاریخ انتشار: ۱۶ مارس ۲۰۲۶

لینک گزارش: https://www.isdglobal.org/digital-dispatch/gnm-dangerous-narratives-the-ecosystem-of-germanic-new-medicine/