مدیر سایت
مبتلایان به اختلال استرس پس از ترور (PTSD) معمولاً حتی مدتها پس از برطرف شدن خطر، با فراموش کردن خاطرات دردناک و رویدادهای اضطرابآور دستوپنجه نرم میکنند. ناتوانی مغز در خاموش کردن پاسخهای ترسی، همواره یکی از پیچیدهترین معماهای روانپزشکی بوده است. داروهای فعلی که عمدتاً گیرندههای سروتونین را هدف قرار میدهند، تنها اثرات محدودی برای درصد کمی از بیماران دارند.
پژوهشگران در موسسه علوم پایه (IBS) و دانشگاه زنان ایوا طی یک کشف جدید، سازوکار زیستی تازهای را در بروز این اختلال شناسایی کردهاند. آنها همچنین داروی نوآورانهای را معرفی کردهاند که میتواند توانایی مغز را در خاموش کردن خاطرات ترسناک بازیابی کند.
نقش آستروسیتها و گابا در اختلال استرس پس از ترور
تیم پژوهشی به سرپرستی دکتر جاستین لی و پروفسور ریو این کیون نشان دادند که تولید بیش از حد ماده شیمیایی گابا (GABA) توسط سلولهای ستارهایشکل پشتیبان مغز یعنی آستروسیتها، توانایی مغز را در خاموش کردن خاطرات ترس مختل میکند. این اختلال شیمیایی علت اصلی ماندگاری خاطرات تروماتیک در ذهن مبتلایان به PTSD را توضیح میدهد.
پژوهشگران با بررسی تصویربرداریهای مغزی بیش از ۳۸۰ شرکتکننده متوجه شدند که قشر پیشپیشانی میانی (mPFC)، یعنی منطقهای از مغز که نقش حیاتی در تنظیم ترس دارد، در مبتلایان به این اختلال دارای سطح غیرطبیعی و بالایی از گابا و کاهش جریان خون است. جالب اینجاست که با بهبود بالینی بیماران، میزان گابا در این منطقه کاهش یافت که نشاندهنده نقش کلیدی این ماده در روند بهبود است.
عملکرد داروی جدید KDS2010
پژوهشگران دریافتند که سلولهای آستروسیت به کمک آنزیمی به نام مونوآمین اکسیداز B (MAOB) مقادیر زیادی گابا تولید میکنند. این گابای تولیدشده توسط آستروسیتها، فعالیت نورونها را سرکوب میکند و مانع از فراموشی خاطرات دردناک میشود.
داروی جدید KDS2010 که یک مهارکننده انتخابی و بازگشتپذیر آنزیم MAOB است، با عبور از سد خونی-مغزی، تولید غیرطبیعی گابا را مهار میکند. آزمایشهای انجامشده روی مدلهای حیوانی نشان داد که این دارو سطح گابا را به حالت طبیعی بازمیگرداند، جریان خون را در قشر پیشپیشانی بهبود میبخشد و مکانیسم خاموشی خاطرات ترس را مجدداً فعال میسازد.
رویکرد پژوهشی معکوس و آینده درمانهای روانپزشکی
نکته برجسته این مطالعه استفاده از استراتژی «ترجمه معکوس» بود. پژوهشگران ابتدا با اسکنهای مغزی انسانها تغییرات شیمیایی را شناسایی کردند و سپس در محیط آزمایشگاهی به بررسی منشأ سلولی آن پرداختند. این رویکرد ثابت کرد که سلولهای گلیا (آستروسیتها) نقش فعالی در شکلگیری نشانههای روانپزشکی دارند.
داروی KDS2010 فاز اول کارآزمایی بالینی انسانی را با موفقیت و ایمنی کامل پشت سر گذاشته و در حال حاضر وارد فاز دوم کارآزماییهای بالینی شده است. این دستاورد علمی نه تنها راهکار درمانی جدیدی برای اختلال استرس پس از ترور فراهم میسازد، بلکه تحولی بزرگ در درمان سایر اختلالات مانند اختلال پانیک، افسردگی و اسکیزوفرنی ایجاد خواهد کرد.
شناسنامه و منبع مقاله علمی
-
عنوان اصلی مقاله: Astrocytic gamma-aminobutyric acid dysregulation as a therapeutic target for posttraumatic stress disorder
-
نویسندگان: Sujung Yoon, Woojin Won, Suji Lee, Kayoung Han, Eunji Ha, Juheon Lee, Seung Jae Hyeon, Yoonji Joo, Haejin Hong, Hyangwon Lee, Yumi Song, Ki Duk Park, Bertrand R. Huber, Junghee Lee, Richard A. E. Edden, Minah Suh, Hoon Ryu, C. Justin Lee, In Kyoon Lyoo
-
مرجع و مجله: Signal Transduction and Targeted Therapy (سال انتشار: ۲۰۲۵)
-
شماره ثبت مقاله (PMCID / DOI): 10.1038/s41392-025-02317-5
-
لینک دسترسی مستقیم به مقاله علمی: https://www.sciencedaily.com/releases/2025/08/250803011817.htm
