کشف مدار مغزی جدید: دانشمندان چگونگی تغییر تصمیم‌گیری انسان توسط بویایی را دریافتند

مغز انسان بر اساس پیوندهای مستقیم میان محرک‌های محیطی تصمیم می‌گیرد. اما مغز چگونه رویدادهای بی‌ارتباط را به یکدیگر وصل می‌کند؟ یک مطالعه جدید در مجله PNAS مکانیزم‌های عصبی این تصمیم‌گیری‌ها را فاش کرد. پژوهشگران موسسه تحقیقاتی بیمارستان دل‌مار نشان دادند که آمیگدال چگونه با قشر مغز همکاری می‌کند. این همکاری شبکه عصبی جدیدی برای پیوندهای غیرمستقیم ایجاد می‌کند. این کشف افق‌های نوینی را برای درمان اختلال اضطراب پس از سانحه (PTSD) و سایکوز می‌گشاید.

مکانیزم ارتباط‌های غیرمستقیم در مغز؛ یک بوی ساده چگونه نظر شما را تغییر می‌دهد؟

مغز انسان گاهی بر اساس نشانه‌هایی تصمیم می‌گیرد که در نگاه اول بی‌ارتباط به نظر می‌رسند. برای نمونه، شما یک بوی مشخص را با یک تجربه یا طعم مرتبط می‌کنید. سپس وقتی آن بو پیامد منفی پیدا می‌کند، تمایل شما به آن طعم هم از بین می‌رود.

پژوهشگران برای درک این فرآیند پیچیده آزمایش‌هایی روی موش‌ها انجام دادند. آن‌ها به موش‌ها آموزش دادند تا بوی موز را با طعم شیرین و بوی بادام را با طعم شور مرتبط کنند. سپس دانشمندان یک محرک منفی و دردناک را با بوی موز همراه کردند. موش‌ها پس از این تجربه، دیگر طعم شیرین را مصرف نکردند. آن‌ها یک ارتباط غیرمستقیم میان طعم شیرین و محرک دردناک از طریق بوی موز ساختند.

نقش آمیگدال و قشر مغز در شکل‌گیری یادگیری غیرمستقیم

دانشمندان با استفاده از روش‌های ژنتیکی و بردار ویروسی فعال‌سازی مناطق مغزی را ثبت کردند. آن‌ها دریافتند که آمیگدال (Amygdala) نقش کانون اصلی را در این فرآیند ایفا می‌کند. آمیگدال منطقه مسئول پردازش ترس، اضطراب و هیجانات در مغز است.

آمیگدال در طول این آزمایش‌ها ارتباطات نوینی با قشر مغز (Cerebral Cortex) برقرار کرد. دانشمندان این مدار مغزی جدید را کاملاً شناسایی کردند. آن‌ها در مرحله بعد فعالیت آمیگدال را خاموش کردند. با غیرفعال شدن این بخش، موش‌ها توانایی ساخت ارتباطات غیرمستقیم را از دست دادند. این آزمایش اثبات کرد که آمیگدال کلید اصلی اتصال محرک‌های بی‌ارتباط به یکدیگر است.

کاربردهای بالینی: امیدی تازه برای درمان PTSD و اختلالات روانی

دکتر آرنو بوسکِتس (Dr. Arnau Busquets) سرپرست این تحقیق تاکید می‌کند که مدارهای مغزی موش‌ها و انسان‌ها شباهت بسیار زیادی دارند. بنابراین این یافته‌ها اهمیت بالایی برای روان‌پزشکی دارند.

در اختلالاتی مانند PTSD و روان‌پریشی (سایکوز)، مغز بیمار ارتباط‌های غیرمستقیم و نادرستی میان محرک‌های بی‌خطر و محرک‌های ترسناک می‌سازد. برای نمونه، یک بوی ساده می‌تواند خاطرات دردناک گذشته را در بیمار زنده کند.

«درک مدارهای مغزیِ درگیر در این فرآیندهای پیچیده به ما کمک می‌کند تا راهکارهای درمانی بهتری بسازیم. در آینده می‌توان با روش‌های تحریک مغزی یا تنظیم فعالیت آمیگدال، این ارتباط‌های نادرست را در بیماران مبتلا به PTSD خاموش کرد.»

شناسنامه و منبع مقاله علمی

• عنوان اصلی مقاله: Neural circuits underlying indirect associations and decision-making

• نویسندگان: José Antonio González Parra, Arnau Busquets

• مرجع و مجله: مجله علمی معتبر PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences) – منتشر شده در ScienceDaily با همکاری موسسه تحقیقاتی بیمارستان دل‌مار (Hospital del Mar Research Institute)

• تاریخ انتشار: ۴ ژوئیه ۲۰۲۵ (July ۴, ۲۰۲۵)

• لینک دسترسی مستقیم به خبر منبع: ScienceDaily – Scientists discovered how a scent can change your mind