رشد مغز و خطر افسردگی نوجوانان

پژوهشی جدید نشان می‌دهد الگوی رشد مغز در دوران کودکی و اوایل نوجوانی می‌تواند با ظهور علائم اضطراب و افسردگی در سال‌های بعد ارتباط داشته باشد. پژوهشگران با بررسی نزدیک به ۳۰ هزار اسکن مغزی، روند بلوغ قشر مغز را در کودکان و نوجوانان ترسیم کردند.

به گزارش روان۲۴، مجله «نیچر» گزارش می‌دهد که این مطالعه روی نزدیک به ۱۲ هزار کودک و نوجوان در آمریکا انجام شد. پژوهشگران با بررسی اسکن‌های مغزی شرکت‌کنندگان طی حدود شش سال، تغییرات قشر مغز را در مسیر رشد از کودکی تا نوجوانی دنبال کردند.

رشد قشر مغز چگونه تغییر می‌کند؟

قشر مغز در دوران کودکی و نوجوانی به‌تدریج نازک می‌شود. دانشمندان این فرایند را تا حدی به هرس ارتباطات عصبی اضافی نسبت می‌دهند؛ فرایندی که به مغز کمک می‌کند عملکردهای خود را با کارایی بیشتری انجام دهد.

نتایج مطالعه نشان داد این تغییرات با سرعتی ثابت رخ نمی‌دهند. مناطق مختلف مغز مسیر رشدی شبیه یک منحنی S شکل دارند. سرعت تغییرات ابتدا افزایش می‌یابد، سپس برای مدتی ادامه پیدا می‌کند و در نزدیکی بلوغ هر ناحیه کاهش می‌یابد.

پژوهشگران همچنین دریافتند مناطق حسی قشر مغز زودتر از نواحی مرتبط با تفکر پیچیده به بلوغ می‌رسند. این ترتیب رشد می‌تواند به درک بهتر ارتباط میان تحول مغز و سلامت روان کمک کند.

ارتباط رشد مغز با اضطراب و افسردگی

یکی از یافته‌های مهم مطالعه این بود که ضخامت بیشتر قشر مغز در برخی مناطق حسی که زودتر به بلوغ می‌رسند، با بروز علائم روان‌شناختی در سال‌های آینده ارتباط داشت. این الگو می‌توانست تا چهار سال پیش از ظهور علائم قابل مشاهده باشد.

به گفته پژوهشگران، این ارتباط بعدها به مناطق ارتباطی قشر مغز نیز گسترش پیدا می‌کند. این یافته‌ها نشان می‌دهند زمان‌بندی رشد مغز ممکن است در آسیب‌پذیری فرد نسبت به برخی مشکلات سلامت روان نقش داشته باشد.

ژنتیک و زمان‌بندی رشد مغز

پژوهشگران با مقایسه الگوهای رشد مغز و شبکه‌های بیان ژن، شواهدی از ارتباط میان زمان‌بندی رشد قشر مغز و فعالیت ژن‌هایی پیدا کردند که از دوره پیش از تولد فعال هستند.

این نتیجه می‌تواند دیدگاه پژوهشگران درباره منشأ اختلالات روانی را تغییر دهد. به جای تمرکز صرف بر یک مدار یا ناحیه خاص مغز، می‌توان روند رشد و زمان‌بندی تغییرات مغزی را نیز در نظر گرفت.

هنوز نمی‌توان خطر را برای یک نوجوان پیش‌بینی کرد

با وجود اهمیت این یافته‌ها، نتایج مطالعه به معنای آن نیست که پزشکان می‌توانند با اسکن مغز، آینده سلامت روان یک کودک را به‌طور دقیق پیش‌بینی کنند.

الگوهای مشاهده‌شده در سطح گروهی ظاهر شدند و اندازه اثر آنها ظریف بود. بنابراین، پژوهشگران هنوز نمی‌توانند از این یافته‌ها برای پیش‌بینی قطعی افسردگی یا اضطراب در یک فرد استفاده کنند.

این مطالعه همچنین در مرحله پیش‌انتشار قرار دارد و هنوز داوری همتا را پشت سر نگذاشته است. بنابراین، برای تأیید نتایج و بررسی کاربرد بالینی آنها به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.

اهمیت یافته‌ها برای سلامت روان نوجوانان

دوران کودکی و نوجوانی یکی از مهم‌ترین دوره‌های رشد مغز است. شناخت دقیق‌تر مسیر بلوغ قشر مغز می‌تواند در آینده به پژوهشگران کمک کند عوامل زیستی مرتبط با مشکلات سلامت روان را بهتر بشناسند.

این یافته‌ها همچنین بر اهمیت نگاه کردن به زمان و روند رشد مغز تأکید می‌کنند؛ نه فقط بررسی یک ناحیه مغزی خاص. با این حال، استفاده از چنین شاخص‌هایی برای پیش‌بینی فردی اختلالات روانی هنوز به شواهد بیشتری نیاز دارد.

شناسنامه و منبع مقاله علمی

عنوان اصلی مقاله: Teen depression and anxiety predicted by childhood brain development

نویسنده: مکس کوزلوف

مرجع و مجله: نیچر، ۲۰۲۶

نوع مطلب: گزارش خبری علمی

مقاله پژوهشی مرتبط: Inflections in adolescent cortical maturation signal psychopathology risk

نویسندگان پژوهش: ژاکلین ای. کلاوس و همکاران

منبع پژوهش: bioRxiv

تعداد اسکن‌های مغزی: ۲۹٬۴۸۲ اسکن از ۱۱٬۷۲۰ کودک و نوجوان

DOI گزارش نیچر: 10.1038/d41586-026-03357-9

DOI مقاله پیش‌انتشار: 10.64898/2026.10.08.755024

تاریخ انتشار گزارش: ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶